Czy firma musi poddać się kontroli

KRZYSZTOF HEJDUK

partner w KPT Doradcy Podatkowi

Możliwość przeprowadzenia kontroli krzyżowej u kontrahenta została przewidziana w art. 274c Ordynacji podatkowej oraz w art. 13b ustawy o kontroli skarbowej, zgodnie z którymi organ podatkowy w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową oraz inspektor w związku z prowadzonym postępowaniem kontrolnym może zażądać od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą u podatnika, w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Z czynności tych organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej sporządza protokół. Z żądaniem przedstawienia dokumentów może zwrócić się do kontrahenta również organ podatkowy właściwy dla niego miejscowo, jeżeli miejsce zamieszkania, siedziba lub miejsce wykonywania działalności kontrahenta znajduje się poza obszarem działania organu przeprowadzającego kontrolę.

W przepisach dotyczących kontroli krzyżowej nie sprecyzowano, w jakiej formie powinna ona zostać wszczęta. Jednocześnie czynności sprawdzające są ograniczone do zakresu objętego kontrolą u podatnika. W związku z tym Samo okazanie legitymacji służbowej nie uprawnia urzędnika do żądania od kontrahenta jakichkolwiek dokumentów.

Ponadto należy zaznaczyć, że z treści art. 274c ordynacji oraz 13b ustawy o kontroli skarbowej wynika ograniczenie prawa kontrolujących do żądania od kontrahenta przedstawienia wyłącznie dokumentów (na podstawie Encyklopedii PWN dokument to sporządzone we właściwej formie pismo, które stwarza, potwierdza lub zmienia stan prawny, zaopatrzone w środki uwierzytelniające). W szczególności w przepisach nie przewidziano możliwości przesłuchania kontrahenta w charakterze świadka bądź żądania wyjaśnień lub oświadczeń, co w praktyce ma czasem miejsce. Wprawdzie zgodnie w przytoczonym wcześniej pismem Ministerstwa Finansów wskazano możliwość wystąpienia organów z żądaniem wyjaśnień oraz rezygnacji ze sporządzenia protokołu dokonanych czynności, jeżeli zostały one udokumentowane na piśmie w inny sposób, taka interpretacja nie znajduje jednak poparcia w ustawie. W konsekwencji organ dokonujący czynności kontroli krzyżowej powinien ograniczyć się do kontroli wyłącznie dokumentów oraz w każdym przypadku sporządzić protokół z przeprowadzonych czynności.