Powołać biegłego można też na podstawie Ordynacji podatkowej

Organ podatkowy, który ustala wartość umowy cywilnoprawnej, może powołać biegłego, opierając się na przepisach Ordynacji podatkowej. Jest to niezależne od obowiązku powołania biegłego na mocy art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, kiedy to powołanie biegłego jest obligatoryjne i następuje z urzędu.

W maju 2002 r. została zawarta, w zwykłej formie pisemnej, umowa sprzedaży dokumentacji technicznej płatna w trzech równych ratach. Organy podatkowe zarzuciły zbywcy i kupującemu, że umowa nie została zgłoszona do opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Ponadto powstał spór o wartość umowy. Okazało się, że po pewnym czasie strony obniżyły jej wartość. Uznały, że dokumentacja w znacznej części utraciła wartość dla celu, w którym została wykonana.

Nabywca poinformował też, że zakupił dokumentację w celu wniesienia jej w formie aportu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dla podwyższenia kapitału zakładowego i stworzenia w ten sposób warunków do uzyskania kredytu na rozpoczęcie procesu inwestycyjnego.

Ostatecznie sprawa dwukrotnie trafiła do sądu administracyjnego. W obu przypadkach rozstrzygnięcie okazało się korzystne dla skarżących.

W pierwszym wyroku sąd uznał, że organ nie wyjaśnił, w jaki sposób przeprowadził analizę wartości przedmiotu umowy. Okoliczności wskazywały, że cena z umowy może nie odpowiadać wartości rynkowej dokumentacji technicznej. Sąd zwrócił uwagę, że do obniżenia ceny dążył sam zbywca.

W drugim wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przypomniał, że organy podatkowe są zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz do rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Ponadto przepisy o postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowią, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W ocenie WSA organy nie wykonały zleceń zawartych w pierwszym wyroku. Sąd wyjaśnił w nim, że w przypadku sprzedaży dokumentacji technicznej wstępna ocena wartości przedmiotu umowy, według jej wartości rynkowej, może być szczególnie utrudniona. Dlatego w sytuacji gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ powinien - na podstawie art. 197 Ordynacji podatkowej - powołać biegłego, w celu wydania opinii. Sąd podkreślił, że powołanie biegłego, tj. osoby posiadającej wiadomości specjalne, jest niezależne od obowiązku powołania biegłego na mocy art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, kiedy to powołanie biegłego jest obligatoryjne i następuje z urzędu.

Sąd zwrócił uwagę, że czynności organów były nieefektywne. Organy nie uzyskały materiału porównawczego do ustalenia wartości przedmiotu umowy, bo w tym okresie na danym terenie nie przeprowadzano transakcji tego rodzaju.

Opracowała Aleksandra Tarka