Po przedawnieniu fiskus nie może wydać decyzji

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą zobowiązanie podatkowe może wygasnąć tylko raz: albo przez zapłatę, albo przez przedawnienie. Organy podatkowe wywiodły z tego wiosek, że jeżeli zobowiązanie wygasło przez zapłatę, to mogą prowadzić postępowanie podatkowe nawet po upływie terminu jego przedawnienia. Jedynym ograniczeniem, jakie nakładał na siebie fiskus, było niewydawanie decyzji niekorzystnych dla podatnika, czyli zwiększających zobowiązanie.

Podatnicy podkreślali, że takie działanie jest bezprawne. W ich ocenie po upływie terminu przedawnienia postępowanie podatkowe staje się bezprzedmiotowe i powinno być umorzone.

Korzystne dla podatników stanowisko potwierdził ostatnio siedmioosobowy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 28 czerwca 2010 r., sygn. akt I FPS 5/09). Sąd uznał, że gdy zobowiązanie podatkowe wygasło przez zapłatę, organ podatkowy nie może orzekać po upływie terminu przedawnienia. Po upływie terminu przedawnienia organ nie ma prawa do wydania decyzji podatkowej. Okoliczność, że podatnik zapłaci, nie może tak drastycznie wpływać na jego uprawnienia i stawiać go w gorszej sytuacji niż tego, który nie zapłacił zobowiązania. Taka sytuacja naruszałaby konstytucyjną zasadę równości.

Sąd podkreślił, że skutkiem upływu terminu przedawnienia jest ostateczne wygaśnięcie całego zobowiązania. W związku z tym po tym terminie fiskus, który reprezentuje Skarb Państwa, nie ma już interesu w jego weryfikowaniu. Ponadto NSA podkreślił, że instytucja przedawnienia jest zarezerwowana na korzyść dłużnika tj. podatnika.

Aleksandra Tarka

Art. 70 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).