Co zmieniło się w kontrolach szczególnego nadzoru podatkowego

Rozporządzenie ministra finansów z 7 maja 2010 r. w sprawie kontroli niektórych wyrobów akcyzowych weszło w życie 4 czerwca 2010 r. Określa ono nowe zasady kontroli sprawowanej u przedsiębiorców wytwarzających napoje alkoholowe, papierosy oraz paliwa (tzw. wyroby energetyczne). Dotychczas kontrola była wykonywana w ramach szczególnego nadzoru podatkowego i bardzo często polegała na stałej obecności funkcjonariusza celnego w zakładzie przedsiębiorcy będącym składem podatkowym. Intencją nowej ustawy o Służbie Celnej, która obowiązuje od października 2009 r., oraz rozporządzenia w sprawie kontroli niektórych wyrobów akcyzowych było wyprowadzenie funkcjonariuszy celnych z przedsiębiorstw i skierowanie ich do kontroli doraźnych.

Zgodnie z rozporządzeniem tylko niektóre podmioty mogą być objęte kontrolą stałą polegającą na ciągłej obecności funkcjonariusza w zakładzie. Kontrola stała ma być sprawowana w podmiotach wytwarzających, oczyszczających, odwadniających alkohol etylowy oraz produkujących napoje spirytusowe. Zdaniem ministerstwa uzasadnia to wysoka stawka akcyzy na te napoje alkoholowe. Właściwy naczelnik urzędu celnego może również zdecydować o objęciu kontrolą stałą podmiotów, które przerabiają, zużywają, przyjmują alkohol etylowy w ilości przekraczającej rocznie 20 000 dm3 100-proc. vol oraz podmioty, które produkują, przyjmują, wydają oleje ropy naftowej lub gaz płynny lub dokonują przeładunku gazu. Inne podmioty, które nie zostaną objęte kontrolą stałą, będą musiały ustalić zasady kontroli z właściwym naczelnikiem urzędu celnego, uwzględniając, że nie będzie go na miejscu w zakładzie, a przepisy akcyzowe wciąż wymagają jego nadzoru w wielu czynnościach w składzie podatkowym.

Przedsiębiorstwa zajmujące się paliwami lub gazem płynnym mogą zostać objęte kontrolą stałą, jeżeli właściwy miejscowo naczelnik zdecyduje się na taką formę kontroli. Naczelnik powinien wziąć pod uwagę liczbę czynności podlegających kontroli u przedsiębiorcy oraz ryzyko wystąpienia nieprawidłowości. Przed objęciem kontrolą stałą, naczelnik powinien zawiadomić o tym podmiot na siedem dni przed objęciem tą formą kontroli. Skoro przepisy weszły w życie 4 czerwca 2010 r., wszystkie przedsiębiorstwa powinny już wiedzieć, w jakiej formie będą u nich sprawowane czynności kontrolne. W praktyce część podatników akcyzy nie otrzymała jeszcze oficjalnej informacji od naczelników w tej sprawie. Obserwujemy również, iż w składach podatkowych zajmujących się paliwami, naczelnicy urzędów celnych raczej wybierają stałą formę kontroli, chyba że czynności w tych składach, takie jak odbiór i wysyłka wyrobów przy zastosowaniu procedury zawieszenia poboru akcyzy, odbywają się rzadko.

W zakładach, w których kontrola nie jest wykonywana w sposób stały, np. w browarach, firmach tytoniowych, przedsiębiorstwach zajmujących się paliwami, u których naczelnik nie zdecydował się na taką formę kontroli, trzeba będzie ustalić sposób powiadamiania naczelnika o czynnościach w składzie podatkowym. Dotyczy to - po pierwsze - wysyłek wyrobów ze składu w zawieszeniu poboru akcyzy. Zgodnie z przepisami informację do urzędu celnego należy przesłać przed dniem dokonania wysyłki z podaniem daty i godziny planowanej wysyłki. Naczelnik może odstąpić od obecności funkcjonariusza celnego przy wysyłce. Jeżeli podmiot powiadomił o wysyłce, a funkcjonariusz nie przybył, podmiot dokonuje wysyłki sam. Odprawa przesyłki będzie jednak wymagała zajęcia zabezpieczenia akcyzowego przez urząd celny, co powinno nastąpić przed wysyłką. Należy więc ustalić z naczelnikiem, w jaki sposób zostanie zajęte zabezpieczenie akcyzowe.

Naczelnik może żądać dowożenia zabezpieczenia do urzędu przed wysyłką, co znacznie utrudniałoby logistykę. Można jednak spróbować uzgodnić z organem procedurę, że oryginały kart do saldowania będą przechowywane w urzędzie celnym, a zajmowanie zabezpieczenia będzie dokonywane przez celników na podstawie informacji o wysyłce. Z kolei zwolnienie zabezpieczenia powinno następować, gdy przedstawi się naczelnikowi dokumenty potwierdzające przyjęcie towarów przez odbiorcę.

O przyjęciu wyrobów przy zastosowaniu procedury zawieszenia pobory akcyzy również należy poinformować naczelnika co najmniej przed dniem planowanego przyjęcia przesyłki. W zawiadomieniu należy podać datę i godzinę planowanego przyjęcia wyrobów. Zgodnie z rozporządzeniem, naczelnik może odstąpić od obecności funkcjonariusza celnego przy odbiorze. Jeżeli podmiot zawiadomił o odbiorze, a funkcjonariusz nie przybył, podmiot dokonuje odbioru przesyłki sam. Ważne jest jednak, że wciąż przepisy akcyzowe wymagają potwierdzenia na dokumentach towarzyszących przesyłce, czyli administracyjnych dokumentach towarzyszących, odbioru towarów przez organ celny. W związku z tym, jeżeli dojdzie do sytuacji, że funkcjonariusze celni nie przyszli sprawdzić przesyłki, należy udać się do naczelnika urzędu celnego, by opieczętował karty ADT. Wcześniej należy ustalić z naczelnikiem, w jakim terminie po odbiorze wyrobów, należy mu najpóźniej dostarczyć dokumenty i czy będzie wymagał spełnienia dodatkowych formalności w celu potwierdzenia odbioru.

Rozporządzenie wymaga od przedsiębiorstw informowania naczelników urzędów celnych o wielu czynnościach w składzie podatkowym. Dotyczy to na przykład informowania o czynnościach produkcyjnych ze wskazaniem planu tych czynności, inwentaryzacji, zwrotów reklamacyjnych, niszczenia wyrobów etc. Zakres tych obowiązków niewiele się zmienił. Wejście w życie rozporządzenia wymaga więc stworzenia procedur wewnętrznych dotyczących obrotu wyrobami akcyzowymi, gdyż ze względu na brak celników, przedsiębiorcy muszą być bardziej zaangażowani w ten obrót, aby zapewnić, że jest zgodny z przepisami. W komfortowej sytuacji są przedsiębiorstwa, które zawczasu zaczęły przygotowywać się do tych zmian.

@RY1@i02/2010/118/i02.2010.118.086.012a.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Dominika Cabaj, dyrektor w kancelarii DLA Piper

Rozporządzenie ministra finansów z 7 maja 2010 r. w sprawie kontroli niektórych wyrobów akcyzowych (Dz.U. nr 86, poz. 555).

Notowała Paulina Bąk