Mienie spółki trzeba wskazać po wszczęciu postępowania

Jeśli członek zarządu spółki z o.o. złoży informacje i wyjaśnienia organowi egzekucyjnemu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to nie można uznać, że wskazał w ten sposób mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych. W efekcie członek zarządu nie uwolni się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe.

Skarżącym był członek zarządu spółki, w której powstały zaległości podatkowe. Pełnił on wtedy funkcję prezesa. Zaległości powstały, ponieważ spółka nie zapłaciła VAT. Egzekucja tych należności wobec spółki okazała się bezskuteczna. W rezultacie naczelnik urzędu skarbowego orzekł o odpowiedzialności prezesa spółki. Prezes jednak się z tym nie zgodził. Argumentował w odwołaniu, że w stosownym czasie poinformował organy podatkowe o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Jak się okazało, sąd zwrócił jednak wniosek o ogłoszenie upadłości spółki ze względów formalnych. Skarżący podnosił też, że wskazał majątek spółki, z którego zaległość podatkowa mogła być zaspokojona.

Spór dotyczył tego, czy skarżący powinien ponieść odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, czy też uwolnił się od tej odpowiedzialności poprzez spełnienie dwóch przesłanek określonych w art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Sąd wyjaśnił, że skarżący nie wykazał we właściwym czasie, że zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki albo że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło nie z jego winy. WSA wyjaśnił, że sąd rejonowy zwrócił wniosek spółki o ogłoszenie upadłości ze względu na braki formalne. Warunkiem zwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności - wyjaśnił sąd - jest tylko prawidłowy i prawnie skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wniosek zwrócony lub odrzucony przez sąd nie powoduje więc uwolnienia od odpowiedzialności członka zarządu. Co więcej, z akt sprawy wynikało, że już w poprzednim roku spółka miała problemy z regulowaniem zobowiązań, a więc już wtedy powinien zostać złożony wniosek o upadłość spółki.

WSA orzekł też, że skarżący nie spełnił drugiej przesłanki, na którą się powoływał, czyli nie wskazał mienia spółki, z której możliwa byłaby egzekucja. Sąd zwrócił uwagę, że mienie takie trzeba wskazać po wszczęciu przez organ podatkowy postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe. Złożenie takiego oświadczenia przed wszczęciem postępowania, np. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki, nie powoduje spełnienia przesłanki z art. 116 Ordynacji podatkowej. W efekcie członek zarządu nie może uwolnić się w ten sposób od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

z 14 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 250/11, nieprawomocny.

Oprac. Łukasz Zalewski