Czy następca prawny odpowiada za zobowiązania spółki przejmowanej

@RY1@i02/2009/199/i02.2009.199.086.0008.101.jpg@RY2@

Jarosław Włoch, aplikant radcowski, konsultant w Departamencie Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

aplikant radcowski, konsultant w Departamencie Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Ustawodawca jako naczelną zasadę przyjął wstąpienie następcy prawnego we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki swojego poprzednika prawnego. Dotyczy to zarówno podmiotów powstałych w wyniku łączenia się osób prawnych, osobowych spó-łek handlowych, osobowych i kapitałowych spółek handlowych (art. 93 Ordynacji podatkowej), jak też podmiotów powstałych w wyniku przekształcenia (art. 93a tej ustawy). Z powyższej zasady wynika, iż powiązanie następcy prawnego z jego poprzednikiem ma dwojaki charakter. Z jednej strony odpowiada on za obowiązki swojego poprzednika, ale z drugiej może także korzystać z przysługujących mu praw, chociażby wcześniej nie mógł z nich korzystać. W praktyce następstwo prawne dotyczy zdecydowanie częściej obowiązków podatnika, gdzie jego następca prawny wstępuje w jego miejsce jako dłużnik podatkowy. Obowiązki podatnika związane są z ponoszeniem ciężarów ciążących na nim w związku z koniecznością wykonywania zobowiązań publicznoprawnych wynikających z ustaw podatkowych.

Powstała zaległość może dotyczyć zarówno podatku od towarów i usług (np. nieopodatkowanie transakcji, która powinna zostać opodatkowana), jak i podatku dochodowego od osób prawnych (np. nieprawidłowe prowadzenie polityki kosztowej polegające na zaliczaniu w koszty uzyskania przychodów wydatków, które z takiego przywileju nie mogły skorzystać). Nieprawidłowe wykonywanie zobowiązań podatkowych skutkuje zazwyczaj powstaniem zaległości podatkowej i koniecznością jej zapłaty wraz z odsetkami. Taka odpowiedzialność nie jest jednak niczym nieograniczona. Sukcesora (tak jak i każdego podatnika) chroni bowiem czasowe ograniczenie - przedawnienie zobowiązania. Polski ustawodawca przyjął zasadę, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 Ordynacji podatkowej).

Sukcesja w prawie podatkowym to także przejście praw na następcę, czego klasycznym przykładem jest uprawnienie do skorzystania z nadpłaty podatku, zwrotu podatku nienależnie pobranego wraz z oprocentowaniem, czy też skorzystania z niewykorzystanych ulg i zwolnień.

Udzielając zatem odpowiedzi na zadane na wstępie pytanie, należy stwierdzić, że przejmując spółkę, jej następca prawny powinien liczyć się z ewentualną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe swojego poprzednika. Jak wynika z przedstawionego pytania, niezapłacenie podatku miało miejsce w 2007 roku, dlatego następca prawny nie będzie mógł zasłonić się przedawnieniem zobowiązania podatkowego. To do niego bowiem w pierwszej kolejności zwróci się fiskus z ewentualnymi roszczeniami. Dlatego właśnie przy planowaniu fuzji czy też przejęć podmiotów tak ważne jest dokonanie wszechstronnego due diligence, który zabezpiecza przed tego typu niespodziankami. Przedsiębiorcy coraz częściej korzystają z tej formy analizy swoich potencjalnych inwestycji. Pozwala ona na zidentyfikowanie potencjalnych ryzyk i zagrożeń podatkowych, a także stwarza szansę na znalezienie obszarów optymalizacji podatkowej.

(KK)

Podstawa prawna

Art. 93 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).