Czy zmiana formy działalności skutkuje przejściem obowiązków podatkowych

Obowiązujące przepisy kodeksu spółek handlowych umożliwiają przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi, wykonującymi we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przekształcenie formy prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową. Problemem, który budzi wątpliwość już od momentu przyjęcia tych zmian w ubiegłym roku, jest kwestia sukcesji podatkowej spółki kapitałowej powstałej w wyniku przekształcenia działalności osoby fizycznej.

Zgodnie z art. 5842 par. 1 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. Przepis ten wprowadza na gruncie prawa prywatnego zasadę sukcesji generalnej polegającą na wstąpieniu w ogół praw i obowiązków osoby fizycznej, związanych z prowadzonym przez nią przedsiębiorstwem, przez spółkę powstałą w wyniku przekształcenia. Kwestią problematyczną jest rozstrzygnięcie, czy sukcesja na gruncie powyższego przepisu obejmuje również ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego, które wynikają z przepisów prawa podatkowego (tzw. sukcesja podatkowa).

Część doktryny prawa podatkowego wskazuje, że sukcesja podatkowa zachodzi wyłącznie wtedy, gdy przepis prawa podatkowego wprost przewiduje tego typu następstwo prawne. Zasady sukcesji podatkowej zostały uregulowane w rozdziale 14 Ordynacji podatkowej. Nie wprowadzono tu jednak przepisów określających, czy spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki osoby fizycznej związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, mimo że art. 93a Ordynacji podatkowej zawiera stosowne regulacje w odniesieniu do innych przekształceń spółek. Z powyższego można wywodzić, że w przypadku tego typu przekształcenia nie zachodzi sukcesja podatkowa. Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 22 listopada 2011 r. (nr IPPP1/443-1287/11-2/AS).

W piśmiennictwie podatkowym prezentowany jest również odmienny pogląd, tj. że w analizowanej sytuacji sukcesja podatkowa może być wywodzona z art. 584² par. 1 k.s.h., o czym świadczy treść art. 584² par. 2 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Przepisu nie stosuje się do ulg podatkowych przewidzianych w przepisach prawa podatkowego. Skoro ustawodawca wyłączył sukcesję części praw wynikających z przepisów prawa podatkowego (ulg podatkowych), to należy uznać, że na podstawie art. 584² par. 1 k.s.h. pozostałe prawa i obowiązki o charakterze podatkowym podlegają sukcesji. Przyjęcie powyższego stanowiska umożliwia zarówno odliczenie naliczonego VAT wynikającego z faktur wystawionych na osobę fizyczną (poprzednika prawnego), jak i odliczenie kosztów uzyskania przychodów (np. wynikających z umowy leasingu).

Mimo powyższych wątpliwości w odpowiedzi Ministerstwa Finansów na interpelację poselską (nr 1628/12) resort opowiedział się za drugim z prezentowanych poglądów, wskazując, że sukcesję praw na gruncie prawa podatkowego można wywodzić z treści normy wyrażonej w art. 584² k.s.h. Należy jednak zaznaczyć, że odpowiedź na interpelację nie zapewnia podatnikom żadnej ochrony prawnej, w szczególności analogicznej do tej wynikającej z interpretacji indywidualnej lub ogólnej.

@RY1@i02/2012/084/i02.2012.084.07100100j.802.jpg@RY2@

Michał Mrozik, ekspert podatkowy w KPMG

Michał Mrozik

ekspert podatkowy w KPMG

Podstawa prawna

Art. 93a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).