Czy rodzeństwo skorzysta z ulgi w podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny

- Czy po zgłoszeniu otrzymania pieniędzy po bracie od urzędu skarbowego ojciec będzie zobowiązany do zapłacenia podatku od darowizny - pyta pan Łukasz z Kątów Wrocławskich.

O zasady stosowania zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zapytaliśmy Izbę Skarbową w Szczecinie. A Marcin Retka z Firmy Doradczej KPMG odpowiedział na pytanie naszego czytelnika.

Od 1 stycznia 2007 r. obowiązuje nowe rozwiązanie w zakresie opodatkowania spadków i darowizn zwalniające najbliższą rodzinę od zapłacenia podatku związanego z nabyciem własności rzeczy lub praw majątkowych przez członków najbliższej rodziny. Ze zwolnienia tego mogą skorzystać tylko podatnicy wskazani w ustawie o podatku od spadków i darowizn, czyli małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha.

Zwolnienie to jest uwarunkowane spełnieniem określonych warunków. Po pierwsze, aby z niego skorzystać, podatnik musi w określonym terminie zgłosić ten fakt właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Od 2009 r. termin na zgłoszenie do urzędu skarbowego wynosi 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, a w przypadku dziedziczenia - od uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Po drugie, w sytuacji gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych przekracza 9637 zł, podatnik chcący skorzystać ze zwolnienia musi udokumentować otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania na jego rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Jeżeli te warunki nie zostaną spełnione, darowizna lub spadek będą opodatkowane na zasadach przewidzianych w ustawie.

Istnieją jednak wyjątkowe regulacje pozwalające na późniejsze zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Dotyczy to sytuacji, gdy nabywca dowiedział się o tym fakcie po upływie wskazanych powyżej terminów. W tym przypadku zwolnienie stosuje się, gdy nabywca dokona zgłoszenia nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o nabyciu, oraz dodatkowo uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

Gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, podatnik nie musi zgłaszać tego naczelnikowi urzędu skarbowego.

@RY1@i02/2010/188/i02.2010.188.086.015a.001.jpg@RY2@

Marcin Retka, ekspert w Firmie Doradczej KPMG

W opisanym stanie faktycznym rozważać można ewentualne nabycie środków pieniężnych w drodze dziedziczenia lub nabycia praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. Niezależnie od wskazanej kwalifikacji sposobu nabycia środków po zmarłym bracie uzyskana kwota będzie korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie przepisów ustawy o spadkach i darowiznach pod warunkiem prawidłowego zawiadomienia organów podatkowych o nabyciu.

Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn możliwość zastosowania zwolnienia od podatku uzależniona jest m.in. od tego, czy środki pieniężne zostały nabyte od najbliższej rodziny. Ustawa zalicza do grona najbliższej rodziny małżonka, wstępnych (np. rodziców, dziadków, pradziadków), zstępnych (np. dzieci, wnuki, prawnuki), rodzeństwo, ojczyma, macochę oraz pasierba. Ojciec, będąc bratem zmarłego, zalicza się do grona najbliższej rodziny. Zatem pierwszy warunek dla zastosowania zwolnienia od podatku jest spełniony.

Kolejnym warunkiem jest poinformowanie organu podatkowego o nabyciu środków pieniężnych, przy czym ustawa wyraźnie określa termin, w którym takiego zawiadomienia powinniśmy dokonać.

Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych nastąpiło w drodze dziedziczenia, nabycie należy zgłosić do urzędu na ustawowym formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Zawiadomienie należy złożyć do urzędu skarbowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a w przypadku braku takiego miejsca według ostatniego miejsca pobytu. Jeżeli natomiast środki pieniężne zostały przekazane w drodze nabycia praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, obowiązku informacyjnego należy dopełnić również na ustawowym formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od chwili śmierci wkładcy. Zawiadomienie należy złożyć do urzędu skarbowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania wkładcy, a w przypadku braku takiego miejsca według ostatniego miejsca pobytu.

Organy podatkowe mogą w drodze weryfikacji prawa do zwolnienia poprosić o przedstawienie prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku (w przypadku dziedziczenia) lub odpowiedniego zaświadczenia z banku potwierdzającego nabycie praw do wkładu oszczędnościowego. Literalne brzmienie ustawy o spadkach i darowiznach nie uzależnia zastosowania zwolnienia podatkowego od tego udokumentowania nabycia (ustawowy obowiązek udokumentowania nabycia środków pieniężnych wystąpiłby jedynie w przypadku nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy) jednak na prośbę organów podatkowych dokumenty takie należy przedstawić.

Najważniejsze zatem jest dotrzymanie 6-miesięcznego terminu związanego z zawiadomieniem urzędu skarbowego. Złożenie zawiadomienia po tym terminie skutkować będzie brakiem prawa do zwolnienia od podatku. Podatek nakładany jest wówczas w drodze decyzji organu podatkowego wydawanej na podstawie złożonego przez nabywcę środków pieniężnych zeznania SD-3. Co do zasady, podatnicy zobowiązani są do złożenia zeznania podatkowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego.

opracowała Ewa Matyszewska

Ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).