Podatek od służebności przekroczy jej wartość

● Przy transakcjach bezterminowych płaci się od 40 proc. wartości rzeczy

Każdy, kto ustanawia bezpłatnie służebność nieruchomości bądź rzeczy, będzie musiał zapłacić podatek od spadków i darowizn. Przepisy przewidują, że podatek trzeba zapłacić od 4 proc. wartości nieruchomości pomnożonej przez liczbę lat, na którą służebność jest ustanawiana. Gdy transakcja jest bezterminowa, 4 proc. wartości rzeczy bądź nieruchomości trzeba przemnożyć przez dziesięć lat. To oznacza, że podatek, np. od służebności mieszkania, będzie trzeba zapłacić od 40 proc. jego wartości. Co więcej, podstawę opodatkowania trzeba będzie wyliczyć od całej wartości nieruchomości, a nie części, na której służebność jest wykonywana. To z kolei spowoduje, że podatek od służebności znacznie przekroczy wartość nieodpłatnego świadczenia, otrzymanego w ramach całej transakcji.

Aby wytłumaczyć mechanizm, przedstawmy prosty przykład. Załóżmy, że na kilkuhektarowej działce ustanowiono służebność osobistą w postaci prawa przejazdu lub przejścia przez tę działkę. Wartość zakupionego terenu to 10 mln zł. Droga pod przejazd lub przejście jest niewielka - podobnie jak jej wartość - jest częścią całej działki.

Określając podstawę opodatkowania dla tej służebności, należy wziąć pod uwagę wartość całego terenu. Wyniesie ona 40 proc. (4 proc. x 10 lat przy służebnościach ustanowionych na czas nieoznaczony) z 10 mln zł, czyli 4 mln zł. Jaki podatek będzie trzeba zapłacić? 797 786 zł. [(4 mln zł - 4902 zł) - 20 556 zł] x 20 proc. + 2877,90 zł = 797 786,30 zł.

Zdaniem ekspertów, biorąc pod uwagę fakt, że służebność jest niezbywalnym ograniczonym prawem rzeczowym, tak wysokie jej opodatkowanie nie ma żadnego logicznego uzasadnienia. Tymczasem organy podatkowe bardzo skrupulatnie sprawdzają, czy podatnicy właściwie deklarują podstawę opodatkowania oraz podatek do zapłaty.

Wyjściem z tej sytuacji może być określenie opłaty za służebność. Służebność odpłatna nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, lecz podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Stawka tego drugiego podatku wynosi zaledwie 1 proc. odpłatnej służebności.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl