Spis inwentarza nie jest niezbędny do zwolnienia

8 lutego 2010 r. zmarł brat podatnika. 14 kwietnia 2010 r. sąd rejonowy stwierdził nabycie po nim spadku przez podatnika i jego siostrę. Podatnik i jego siostra przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co sąd umieścił w treści orzeczenia, zarządzając spis inwentarza majątku spadkowego.

Podatnik zamierza w ustawowym 6-miesięcznym terminie powiadomić o nabyciu spadku urząd skarbowy w celu uzyskania zwolnienia z podatku spadkowego (na druku SD-Z2).

Podatnik wraz z siostrą zlecili komornikowi przeprowadzenie spisu inwentarza. Okazało się, że będzie to bardzo kosztowne, gdyż trzeba byłoby powołać kilku biegłych do wyceny składników majątku (kilkutysięczna biblioteka, druki, odznaczenia, drobne przedmioty sztuki itp.).

Podatnik wraz z siostrą chcą uniknąć tych kosztów i odstąpić od inwentaryzacji majątku. Czy zaniechanie spisu inwentarza i nieprzedstawienie go do urzędu skarbowego stwarza zagrożenie dla zwolnienia podatnika i jego siostry, spadkobierców z podatków od spadku?

Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli m.in. zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy.

Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-Z2.

Stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.

Przytoczony art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi wprost, że powstanie obowiązku podatkowego związane jest z uprawomocnieniem się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Oznacza to, że postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza spadkowego oraz data zakończenia spisu nie ma znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego. Spis inwentarza nie przesądza bowiem o nabyciu praw pochodzących ze spadku, a jedynie ma znaczenie dla określenia składu i wartości całego majątku spadkowego, stanowiąc podstawę ograniczenia odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe.

Zaniechanie spisu inwentarza i nieprzedstawienie go do urzędu skarbowego nie powoduje utraty prawa do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania nabytego spadku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podatnik może skorzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 4a ustawy, o ile spełni wszystkie wymienione w tym przepisie warunki. Urząd skarbowy nie może żądać od podatnika spisu inwentarza.

Oprac. Ewa Matyszewska