Kiedy samotny rodzic rozliczy podatek wspólnie z dzieckiem

Przepisy podatkowe nie zawierają ani definicji samotnego wychowywania dziecka ani wychowywania. Dlatego te pojęcia należy rozumieć zgodnie z definicjami słownikowymi. I tak osoba samotnie wychowująca dziecko to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama zajmuje się wychowywaniem dziecka. Z kolei wychowywać kogoś to zapewnić osobie niedorosłej osiągnięcie rozwoju fizycznego, psychicznego, zapewnić opiekę istocie niedorosłej oraz doprowadzić ją do samodzielności.

Jeśli podatniczka spełnia kryteria zawarte w tych definicjach, może skorzystać z preferencji w PIT.

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przepisy ustawy o PIT przewidują, że od osób o nieograniczonym obowiązku podatkowym w Polsce (w Polsce trzeba rozliczać się ze wszystkich światowych dochodów), samotnie wychowujących w roku podatkowym dzieci:

● małoletnie,

● bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,

● do ukończenia 25. roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu według skali PIT lub dla kapitałów pieniężnych w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, z wyjątkiem renty rodzinnej

podatek może być określony, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci. Trzeba jednak wiedzieć, do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.

Zatem oszczędności z takiego rozliczenia mogą być wymierne.

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Zasada i sposób opodatkowania przewidziany dla samotnych rodziców mają zastosowanie również do osób o ograniczonym obowiązku podatkowym w Polsce (w Polsce podatnicy muszą rozliczać się tylko z dochodów uzyskanych na terytorium RP), samotnie wychowujących w roku podatkowym dzieci, jeżeli łącznie spełniają następujące warunki:

● mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej;

● osiągnęły podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przychody w wysokości stanowiącej co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiągniętego w danym roku podatkowym;

● udokumentowały certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Jeśli podatniczka spełnia te przesłanki, może skorzystać z preferencji w polskim zeznaniu podatkowym.

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Preferencyjny sposób opodatkowania nie ma zastosowania w sytuacji, gdy do osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy dotyczące liniowego PIT, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub ustawy o podatku tonażowym.

Zatem w naszym przypadku podatnik nie ma możliwości rozliczenia dochodów z pracy w sposób przewidziany dla samotnych rodziców.

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Samotny rodzic, który chce skorzystać z preferencyjnego rozliczenia PIT, musi roczne zeznanie podatkowe złożyć w ustawowym terminie. Spóźnienie nawet jednodniowe pozbawi preferencji.

Osoby fizyczne roczne zeznanie podatkowe składają do 30 kwietnia następnego roku po roku, którego dotyczy rozliczenie podatkowe. Zatem PIT za 2010 rok będziemy składać do 30 kwietnia 2011 r., a zasadniczo do poniedziałku 2 maja 2011 r., bo 30 kwietnia w 2011 roku wypada w sobotę.

Podatnik powinien więc złożyć zeznanie najpóźniej 2 maja, jeśli chce skorzystać z preferencyjnego rozliczenia.

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Z preferencyjnego sposobu opodatkowania przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci można skorzystać po spełnieniu łącznych kryteriów określonych przez ustawodawcę. Ustawa o PIT stanowi zarówno o cywilnoprawnym statusie osoby wychowującej dzieci, jak i o tym, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. O samotnym wychowywaniu dziecka nie musi przesądzać orzeczenie sądowe o sprawowaniu władzy rodzicielskiej przez jedno z rodziców. Warunek taki jest decydujący tylko i wyłącznie w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim. Gdy żaden z rodziców nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, a oboje są stanu wolnego, zarówno jeden, jak i drugi może samotnie wychowywać dziecko. Przy czym prawo do omawianej preferencji będzie przysługiwało jedynie temu z rodziców (opiekunów prawnych), który faktycznie w roku podatkowym samotnie wychowywał dziecko, czyli sprawował nad nim stałą opiekę, zamieszkując z nim. Spełnienie tylko jednej przesłanki, tj. statusu cywilnego rodzica (opiekuna prawnego), gdy nie wiąże się z okolicznością samotnego wychowania dziecka, nie daje prawa do skorzystania z omawianego sposobu opodatkowania dochodów.

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Podatniczka jako panna spełnia jeden z warunków wynikających z definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Spełnienie tego warunku jest jednak niewystarczające do skorzystania z możliwości rozliczenia się z podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Nie można uznać podatniczki za osobę samotnie wychowującą dziecko, ponieważ wychowaniem tego dziecka zajmuje się wspólnie z jego ojcem, z którym mieszka (prowadzi wspólne gospodarstwo domowe). Ponadto podatniczka i ojciec dziecka posiadają pełnię praw rodzicielskich i wychowują dziecko wspólnie.

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl