Zobowiązanie powstaje po zakończeniu roku

Z chwilą uzyskania dochodu powstaje obowiązek podatkowy, który może, lecz nie musi przekształcić się w zobowiązanie podatkowe. Rokiem podatkowym w podatku dochodowym od osób fizycznych jest bowiem rok kalendarzowy. Dlatego zobowiązanie podatkowe w tym podatku powstaje z upływem roku kalendarzowego.

Podatniczka wniosła zarzuty do egzekucji związanej z wnioskiem o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych. Organ podatkowy ich nie uwzględnił. Wskazał, że pełnomocnik zobowiązanej domagał się wykreślenia zastawu skarbowego w związku z wygaśnięciem zobowiązania podatkowego. Wskazał, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Zastaw skarbowy powstaje z dniem dokonania wpisu w rejestrze zastawów skarbowych. W przypadku podatniczki zastawy zostały wpisane do rejestru, a ponadto bieg przedawnienia został zawieszony wskutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego.

Ostatecznie spawa trafiła na wokandę sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił jednak skargi podatniczki. W jego ocenie organ nie pozostawał w bezczynności w odniesieniu do braku wykreślenia z rejestru skarbowego spornego zastawu.

Sąd zauważył, że w sprawie istotne znaczenie ma to, czy organy powinny w niej zastosować przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., czy też w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. A także to, kiedy powstało roczne zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok.

Sąd przypomniał, że o tym, w jaki sposób powstaje zobowiązanie podatkowe, przesądza konstrukcja prawna danego podatku. Co prawda ustawodawca jako datę powstania zobowiązania podatkowego wymienia zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jednak wystąpienie dochodu jest tylko i wyłącznie stanem faktycznym, który musi wystąpić, aby mogło powstać zobowiązanie podatkowe. Z chwilą uzyskania dochodu powstaje obowiązek podatkowy, który może, lecz nie musi przekształcić się w zobowiązanie podatkowe. Skoro zatem z chwilą zaistnienia zdarzenia powstaje zobowiązanie podatkowe, to u strony, u której wystąpił dochód za cały rok podatkowy 2002, zobowiązanie podatkowe powstało po zakończeniu tego roku podatkowego. Rokiem podatkowym w podatku dochodowym od osób fizycznych jest bowiem rok kalendarzowy. Zdaniem sądu oznacza to, że zobowiązanie podatkowe w tym podatku powstaje z upływem roku kalendarzowego. Ponieważ zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok powstało po zakończeniu tego roku podatkowego, tj. w 2003 roku, to do oceny przedawnienia tego zobowiązania będą miały zastosowanie przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2003 r.