W PIT można uwzględnić polskie i zagraniczne składki

Ze względu na zbliżający się termin złożenia zeznania podatkowego i zapłaty podatku za 2008 rok warto pamiętać o odliczeniach od podatku i dochodu, które umożliwiają efektywne obniżenie zobowiązania wobec fiskusa. Zdaniem Rafała Garbarza, menedżera w Ernst & Young, istotną zmianą w porównaniu z zeszłymi latami jest możliwość odliczania nie tylko polskich, ale również niektórych zagranicznych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które funkcjonowały w polskim systemie prawnym od wielu lat, pozwalały podatnikom odliczyć od dochodu składki określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych: zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób współpracujących, a także składki potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika.

- Odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy o PIT, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku - tłumaczy Rafał Garbarz.

Dodaje, że jeśli chodzi o składki na ubezpieczenie zdrowotne, to przepisy ustawy o PIT pozwalają na obniżenie podatku o kwotę składki opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, oraz składki pobranej w roku podatkowym przez płatnika zgodnie ze wspomnianymi przepisami.

Podobnie jak w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne obniżenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy o PIT oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

- Ustawodawca ograniczył wysokość odliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek i nie może ona przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru obliczania tej składki - tłumaczy Rafał Garbarz.

Począwszy od rozliczenia podatkowego za 2008 rok podatnicy mogą korzystać z nowego odliczenia podatkowego w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zapłaconych do zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych. Nowe regulacje - jak podkreśla Rafał Garbarz - znalazły się w nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które weszły w życie 1 grudnia 2008 r., jednak dotyczą one całego roku podatkowego 2008.

Nowelizacja została podyktowana koniecznością zmian przepisów ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 18/06), który zakwestionował funkcjonujące dotychczas regulacje zabraniające odliczania składek zapłaconych za granicą.

- Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o PIT umożliwiają więc odliczenie obowiązkowych składek zapłaconych ze środków podatnika do obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii - wymienia nasz rozmówca z Ernst & Young.

Wskazuje też, że aby wspomniane odliczenie mogło zostać zastosowane, konieczne jest spełnienie wielu warunków, które mogą powodować szereg wątpliwości w praktycznym stosowaniu tej ulgi przez podatników.

Rafał Garbarz podkreśla, że po pierwsze nie podlegają odliczeniu składki, których podstawę stanowi przychód lub dochód zwolniony z opodatkowania w Polsce na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Po drugie, składki, które podatnik zamierza odliczyć w Polsce, nie mogą zostać odliczone od dochodu (przychodu) albo podatku w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii.

Dodatkowo, składki te nie mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub nie zostały odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub od dochodu na podstawie ustawy o podatku tonażowym albo też nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie (podobnie jak ma to miejsce w przypadku polskich składek ubezpieczeniowych).

- Podatnik będzie musiał więc monitorować, czy sfinansowane przez niego składki nie zostały odliczone przez jego zagranicznego pracodawcę przy kalkulacji miesięcznej listy płac albo przy sporządzaniu zagranicznego zeznania podatkowego - podpowiada Rafał Garbarz.

Jego zdaniem, niezbędne jest również, aby istniała podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów międzynarodowych do wymiany informacji z krajem, w którym składki zostały opłacone. Umożliwi to organom podatkowym ewentualną weryfikację poprawności dokonanych odliczeń.

Generalnie wymienione ograniczenia mają zastosowanie również do składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłacone w innych niż Polska krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii. Jednak w przypadku tych składek są one odliczane od podatku, a nie od dochodu, jak to ma miejsce w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne. Nie ma również możliwości podwójnego odliczenia tych samych składek zarówno od dochodu, jak i podatku.

Częstokroć zagraniczne systemy ubezpieczeniowe ze względu na swoją konstrukcję nie pozwalają na łatwe dokonanie takiego rozgraniczenia. Na ten aspekt zwraca uwagę Rafał Garbarz, który mówi nam, że co więcej zawierają również elementy, które nie przystają do polskich regulacji w zakresie ochrony ubezpieczeniowej.

Dodatkowym ograniczeniem, jeżeli chodzi o odliczanie składek na ubezpieczenie zdrowotne, jest podobnie jak w przypadku składek płaconych do polskiego systemu ubezpieczeniowego, ustawowy limit. Zgodnie z przepisami nie można odliczyć kwoty większej niż 7,75 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, obowiązującego w kraju, gdzie zostały zapłacone. W rezultacie podatnik będzie musiał określić, jaka część zapłaconej przez niego składki na ubezpieczenie zdrowotne podlega rozliczeniu.

- Wysokość składek, które możemy odliczyć dla potrzeby kalkulacji podatku, dokumentowana jest na podstawie dowodu ich poniesienia. Najczęściej będą to dokumenty ubezpieczeniowe dostarczone przez zagranicznego pracodawcę, które będą jednak wymagały przetłumaczenia na język polski - stwierdza Rafał Garbarz.

Podsumowuje, że regulacje umożliwiające odliczenie składek opłaconych na zagraniczne ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wymagają, aby podatnik był zaznajomiony z wieloma obcymi regulacjami prawnymi, zarówno dotyczącymi ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych, jak i podatków. Dodatkowo sprawę komplikuje duże zróżnicowanie przepisów w poszczególnych krajach, które w różny sposób podchodzą do kwestii odliczalności składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla potrzeb kalkulacji podatku dochodowego od osób fizycznych.