Mąż i żona nie zawsze rozliczą się razem

● Do złożenia wspólnego PIT konieczne jest, aby małżeństwo trwało cały rok podatkowy

● Wspólne zeznanie należy złożyć według miejsca zamieszkania jednego z małżonków

Wspólne rozliczenie dochodów małżonków na jednym formularzu PIT to przywilej, z którego nie każde małżeństwo może skorzystać. Zasadniczo małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od uzyskiwanych dochodów. Możliwość złożenia wspólnego zeznania stanowi wyjątek od tej zasady i podlega licznym ograniczeniom.

Podstawowy warunek to pozostawanie w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Jeżeli małżeństwo zostało zawarte lub rozwiązane w trakcie roku podatkowego, nie można złożyć wspólnego PIT. Szczególne sytuacje mogą jednak wystąpić w przypadku rozwodu. Jeśli wyrok zapadł pod koniec roku, ale orzeczenie uprawomocniło się już w roku następnym, to małżonkowie zachowają prawo do złożenia wspólnego zeznania. Decydująca jest data uprawomocnienia wyroku.

Podatnicy pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy nie rozliczą się jednak wspólnie, jeżeli w roku podatkowym istniała między nimi rozdzielność majątkowa. Możliwość złożenia wspólnego zeznania dotyczy tylko małżonków, którzy mają wspólność majątkową. Co istotne, musi ona trwać przez cały rok podatkowy. Wyjaśnijmy, że pomiędzy małżonkami może istnieć wspólność majątkowa ustawowa, jak również wspólność określona w umowie majątkowej, którą małżonkowie zawarli. Ponieważ ustawa o PIT nie stanowi wyraźnie, czy warunkiem wspólnego rozliczenia podatkowego jest istnienie wspólności ustawowej, przyjąć należy, że warunek istnienia wspólności majątkowej spełniony będzie zarówno w przypadku wspólności ustawowej, jak i umownej. Dopiero całkowite zniesienie wspólności i ustanowienie rozdzielności majątkowej uniemożliwia wspólne rozliczenie.

Warto zwrócić uwagę, że ustawa nie uzależnia już wspólnego rozliczenia od tego, aby oboje małżonkowie mieli w Polsce miejsce zamieszkania (podleganie nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu). Począwszy od rozliczenia za 2008 rok, można rozliczyć się z małżonkiem, który miał miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Konieczne jest jednak, aby przychody małżonków podlegające w Polsce opodatkowaniu stanowiły łącznie co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiąganego przez oboje małżonków w roku podatkowym.

Złożenie wspólnego zeznania nie będzie natomiast możliwe, jeżeli do męża lub żony miały zastosowanie przepisy regulujące opodatkowanie podatkiem linowym, podatkiem zryczałtowanym lub podatkiem tonażowym. W tym wypadku do wyłączenia preferencji wystarczy już samo podleganie przepisom. Jeżeli zatem podatnik ma np. zarejestrowaną działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem, z której nie uzyskał żadnego przychodu, to i tak nie będzie mógł rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, gdyż podlegał ustawie o podatku zryczałtowanym.

W przypadku małżonków wnioskujących o wspólne opodatkowanie dochodów składają oni zeznanie podatkowe do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania. W przypadku gdy mąż i żona mają różne miejsca zamieszkania, składają wspólny PIT do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania jednego z małżonków.

W tej sytuacji złożenie wspólnego zeznania nie będzie to możliwe. W świetle ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych małżonkowie nie spełniają podstawowego warunku do łącznego opodatkowania dochodów, czyli pozostawania w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Nic nie da składanie podań do urzędu i wnioskowanie w nich o wspólne rozliczenie. Dla urzędu skarbowego nie będzie żadnym argumentem to, że podatnicy byli małżonkami przez większą część roku podatkowego. Przepisy w tym zakresie są jednoznaczne i tak też interpretują je organy podatkowe. Małżonkowie będą mogli rozliczyć się wspólnie, dopiero składając zeznanie za bieżący 2009 rok.

W opisanej sytuacji zachowanie prawa do wspólnego rozliczenia będzie uzależnione od tego, kiedy uprawomocnił się wyrok rozwodowy. Warunkiem złożenia wspólnego zeznania jest trwanie związku małżeńskiego przez cały rok podatkowy. Oznacza to, że zasadniczo orzeczenie rozwodu pomiędzy małżonkami w trakcie roku podatkowego wyklucza możliwość skorzystania z tej preferencji. Istotne jest jednak to, kiedy uprawomocnił się wyrok orzekający rozwód. Jeżeli wyrok został ogłoszony w 2008 roku, ale jego uprawomocnienie nastąpiło już w roku 2009, byli małżonkowie będą mogli skorzystać z preferencyjnego sposobu rozliczenia za poprzedni rok podatkowy.