Wspólność majątkowa powinna istnieć przez cały rok

Wspólne rozliczenie małżonków z fiskusem pozwala zaoszczędzić na podatkach. Opłaca się ono małżeństwom z dużymi dysproporcjami dochodów lub gdy jedno z małżonków nie pracuje. Mówiąc najprościej wspólne rozliczenie polega na tym, że co prawda podatek płaci się w podwójnej wysokości, ale jest on obliczany tylko od połowy zsumowanych pensji małżonków.

Jednym z warunków niezbędnych do skorzystania ze wspólnego rozliczenia jest istnienie tzw. wspólności majątkowej małżeńskiej. Wspólność majątkowa między małżonkami powstaje co do zasady z mocy prawa z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Można ją jednak umownie wyłączyć lub ograniczyć. I tu pojawia się problem, bo przepisy podatkowe wymagają jej istnienia przez cały rok.

Dla podatników ma to dwie konsekwencje. Po pierwsze, większość małżeństw nie może korzystać ze wspólnego rozliczenia za pierwszy rok małżeństwa. Tylko gdyby podatnicy wzięli ślub w Nowy Rok, ich związek i wspólność małżeńska trwałyby cały rok.

Po drugie, nawet czasowe, krótkotrwałe wyłączenie wspólności majątkowej przez małżonków powoduje utratę prawa do wspólnego rozliczenia. Potwierdza to także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W jednym z wyroków NSA podkreślił, że niespełnienie jakiegokolwiek warunku przez choćby krótki okres roku podatkowego wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2009 r. II FSK 365/08, niepublikowany). Sąd podkreślił, że obowiązek istnienia wspólności majątkowej przez cały rok dotyczy też okresu sprzed uściślenia przepisów w 2007 roku.

Małżonkowie, którzy chcą rozliczać się wspólnie przed podjęciem decyzji o ewentualnych zmianach ustroju majątkowego, muszą pamiętać, że będzie to miało wpływ na uprawnienia podatkowe. Podpisanie intercyzy przed ślubem czy późniejsze wyłączenie wspólności majątkowej małżeńskiej pociągnie za sobą konieczność indywidualnego rozliczania. Prawo do wspólnego rozliczenia będzie możliwe dopiero po upływie pełnego roku, w którym małżonków znów zaczęła łączyć wspólność majątkowa małżeńska.

Wyrok NSA z 7 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II FSK 365/08, niepublikowany).

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).