Mobilni naukowcy przegrywają z fiskusem. Muszą płacić PIT

Chodzi o programy realizowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wspierające udział polskich pracowników naukowych w projektach za granicą, na które kierują ich polskie uczelnie. W ramach programu "Wsparcie międzynarodowej mobilności naukowców", obowiązującego w latach 2007-2011, oraz obecnego "Mobilność Plus", który działa od 2011 r., ministerstwo przyznało wyłonionym w drodze konkursu laureatom pieniądze na pokrycie kosztów pobytu w zagranicznej jednostce naukowej i podróży do niej (np. do USA). Dofinansowanie obejmuje także pokrycie kosztów pobytu rodziny naukowca. Nie obejmuje natomiast wydatków na prowadzone badania.

Średnio 270 tys. zł

O jakie pieniądze toczy się spór? W 2013 r. wyłoniono 66 laureatów, którym MNiSW przyznało blisko 19 mln zł na lata 2014-2017. Na jednego uczestnika ostatniej edycji programu przypadło średnio ponad 270 tys. zł. Kwoty dofinansowania mogą się jednak znacząco różnić, ponieważ udział danej osoby w programie może trwać od pół roku do trzech lat, a wsparcie jest przyznawane w kwotach zryczałtowanych. Naukowiec dostaje np. 10 tys. zł na każdy miesiąc pobytu, 2 tys. zł na każdy miesiąc pobytu swojego małżonka oraz 1 tys. zł na każdy miesiąc pobytu swojego niepełnoletniego dziecka.

Według fiskusa wypłacone pieniądze nie są zwolnione z podatku, ponieważ nie przewidują tego żadne przepisy ustawy o PIT. Każdy uczestnik powinien rozliczyć przychód w zeznaniu rocznym PIT-36 według skali podatkowej (18 lub 32 proc.), w zależności od wysokości otrzymanych środków.

Naukowcy się z tym nie zgadzają. Uważają, że mogą skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy. Wyłącza on z opodatkowania pomoc materialną dla uczniów, studentów, uczestników studiów doktoranckich i osób biorących udział w innych formach kształcenia, pochodzącą m.in. z budżetu państwa - na podstawie przepisów o systemie oświaty oraz ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Fiskus odmawia zastosowania tego przepisu. Twierdzi, że wsparcie dla mobilnych naukowców nie spełnia ustawowych przesłanek do zwolnienia, ponieważ pieniądze są wypłacane na podstawie ustawy o finansowaniu nauki (Dz.U. z 2010 r. nr 96, poz. 615 ze zm.), a nie prawa o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.). Według organów są to dwa odrębne akty prawne. Naukowcy uważają natomiast, że prawo o szkolnictwie wyższym jest aktem wyższego stopnia nad ustawą o finansowaniu nauki. Przez dłuższy czas sądy wojewódzkie przyznawały im rację. Jednak w Naczelnym Sądzie Administracyjnym kształtuje się niekorzystna dla nich linia orzecznicza.

1 kwietnia br. (sygn. akt II FSK 834/12) sąd kasacyjny orzekł po myśli fiskusa. Nie zgodził się z krakowskim WSA, że w art. 21 ust. 1 pkt 40 zostało zawarte szerokie odesłanie, zarówno do samego prawa o szkolnictwie wyższym, jak i do wszystkich przepisów regulujących funkcjonowanie tego systemu oświaty. Według NSA obie ustawy określają różne cele wsparcia finansowego.

Wcześniej NSA orzekł podobnie 25 lutego 2014 r. (sygn. akt II FSK 603/12).

Analogiczne rozstrzygnięcia zapadły też w 2013 r. (np. w wyroku z 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1700/11).

Podróż służbowa

Półtora roku temu NSA dostrzegł podstawę do zwolnienia naukowców z PIT w całkiem innym przepisie - art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT. Wyłącza on z opodatkowania świadczenia otrzymane w związku z podróżami służbowymi.

Z wyroku z 12 października 2012 r. (sygn. akt II FSK 309/11) wynikało, że mobilni naukowcy mogą korzystać z tego zwolnienia, bo ich wyjazd jest poleceniem służbowym i przez cały ten czas pozostają w stosunku pracy z polską uczelnią, która wysyła ich na badania.

Problemem zajął się ostatnio minister nauki i szkolnictwa wyższego. 2 kwietnia 2014 r. wystąpił do ministra finansów o interpretację przepisów. Na prośbę z 2011 r. resort finansów odpowiedział nie po myśli naukowców.

@RY1@i02/2014/072/i02.2014.072.18300010a.802.jpg@RY2@

Programy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl