Czy w księgach rachunkowych można uwzględnić pozew o zapłatę odszkodowania

kierownik działu usług księgowych w FPA Group

@RY1@i02/2010/108/i02.2010.108.086.010b.001.jpg@RY2@

Norbert Sołtysiak, kierownik działu usług księgowych w FPA Group

Ustawa o rachunkowości nakłada na przedsiębiorców obowiązek prezentowania zdarzeń gospodarczych mających wpływ na funkcjonowanie danego przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 poszczególne składniki aktywów i pasywów wycenia się, stosując rzeczywiście poniesione na ich nabycie (wytworzenie) ceny (koszty), z zachowaniem zasady ostrożności. W szczególności należy w tym celu w wyniku finansowym, bez względu na jego wysokość, uwzględnić rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń.

Sytuacja, w której spółka spodziewa się przegrać proces o zapłatę dużego odszkodowania, może mieć znaczący wpływ na wynik finansowy spółki w danym okresie obrachunkowych. Dlatego też powyższe zdarzenie powinno być ujęte w księgach rachunkowych spółki.

Przegrany proces będzie mógł skutkować następującymi zdarzeniami gospodarczymi:

● wypłatą odszkodowania,

● wypłatą odsetek ustawowych związanych z niewypłaceniem odszkodowania w terminie,

● pokryciem kosztów postępowania sądowego (w niektórych przypadkach mogą pojawić się koszty związane z zastępstwem procesowym).

Powyższe zdarzenia będą miały, w przypadku przegranego procesu, wymierny skutek ekonomiczny (wypływ gotówki z kasy firmy, jak i powiększenie straty lub zmieszenie zysku spółki). Dlatego też należy je zaprezentować w księgach rachunkowych w momencie rozpoczęcia sądowego procesu. Dokonuje się to poprzez założenie w księgach rachunkowych odpowiednich rezerw na wymienione wyżej zdarzenia gospodarcze:

1. utworzenie rezerwy na kwotę podstawową oraz koszty postępowania sądowego: strona Wn konta 766 - Pozostałe koszty operacyjne, strona Ma konto 840 - Rezerwy na przyszłe zobowiązania i koszty,

2. utworzenie rezerwy na naliczone odsetki związane z nieterminową wypłatą odszkodowania: strona Wn konta 756 - Koszty finansowe, strona Ma konto 840 - Rezerwy na przyszłe zobowiązania i koszty.

W przypadku gdy spółka poniesie dodatkowe koszty związane z zastępstwem procesowym, należy je wykazać w księgach podobnie jak w schemacie 1.

Należy pamiętać, by jak najlepiej oszacować kwoty, które spółka wprowadza do ksiąg rachunkowych, aby w przypadku pojawienia się zdarzenia gospodarczego, dla którego była założona rezerwa, różnica, która obciąży wynik danego roku obrotowego, była jak najmniejsza.

W przypadku zakończenia procesu sądowego przegraną należy wykazać wszystkie faktycznie poniesione koszty postępowania w rzeczywistych kwotach wypłaconych dotyczących odszkodowania, jak i kosztów sądowych i odsetek:

1. wykorzystanie rezerwy na kwotę podstawową oraz koszty postępowania sądowego: strona Wn konta 840 - Rezerwy na przyszłe zobowiązania i koszty, strona Ma konta 240 - Inne rozrachunki,

2. odsetki związane z nieterminową wypłatą odszkodowania (różnica między zarachowaną rezerwą a faktycznie wypłaconą kwotą odsetek): strona Wn konta 756 - Koszty finansowe, strona Ma konta 240 - Inne rozrachunki.

Jeżeli jednak postępowanie sądowe zakończy się wygraną, należy zaraz po uprawomocnieniu się wyroku dokonać rozwiązania założonych rezerw. Zgodnie z art. 35d ust. 4 ustawy o rachunkowości niewykorzystanie rezerwy, wobec zmniejszenia lub ustania ryzyka uzasadniającego ich utworzenie, zwiększają na dzień, na który okazały się zbędne, odpowiednio przychody operacyjne, przychody finansowe lub zyski nadzwyczajne.

W przypadku niejasności związanych z tworzeniem i prezentacją rezerw z tytułu skutków toczącego się postępowania sądowego warto zajrzeć do krajowego standardu rachunkowości nr 6 - Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe, w którym można znaleźć przykłady ujmowania powyższego zdarzenia gospodarczego w księgach rachunkowych.

(AP)

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).