Kiedy księga podatkowa może być uznana za nierzetelną

doradca podatkowy

Zgodnie z art. 62 par. 2 kodeksu karnego skarbowego księga nierzetelna jest to księga prowadzona niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Oznacza to, że o nierzetelności można mówić wówczas, gdy księga nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu zdarzenia, i wówczas, gdy księga jest fikcyjna, np. dokumentujące czynności nieistniejące.

Jeżeli zatem zakwestionowane zapisy w księgach wiążą się jedynie z ich klasyfikacją prawną, a nie oceną faktyczną, to brak jest podstaw do uznania ich za nierzetelne. Należy zwrócić uwagę, że art. 193 Ordynacji podatkowej oraz art. 62 kodeksu karnego skarbowego wyraźnie wskazują, że nierzetelne są księgi niezgodne ze stanem rzeczywistym. Zatem nierzetelność może zachodzić jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi nieprawidłowości na płaszczyźnie stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

Jeżeli księgi odzwierciedlają rzeczywiste transakcje gospodarcze, które zostały jedynie błędnie zaklasyfikowane jako koszt uzyskania przychodów, to nie ma podstaw prawnych do uznania nierzetelności ksiąg.

Błędna ocena co do możliwości zaliczenia danych wydatków do kosztów podatkowych może ewentualnie powodować, że księga jest prowadzona wadliwie.

Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 2008 r. (sygn. akt II FSK 878/2007) wskazał, że naruszenie prawa materialnego przez podatnika, polegające na nieopodatkowaniu i nieodprowadzeniu w drodze samoobliczenia podatku akcyzowego nie jest nierzetelnością księgi, o której stanowi art. 193 par. 6 Ordynacji podatkowej. Nierzetelność jest błędem co do faktów, a nie co do prawa, gdyż ocena ksiąg pod kątem rzetelności odnosi się do sfery ustalenia faktów, a nie oceny prawnej.

PM

Art. 193 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Art. 62 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).