Jak zaksięgować w sprawozdaniu akcje własne

biegły rewident, wiceprezes w Auxilium

samodzielny księgowy w Auxilium

Ewidencja księgowa nabytych przez spółkę akcji własnych odbywa się na koncie "Krótkoterminowe aktywa finansowe". Saldo Wn tego konta wykazywane jest w pasywach bilansu spółki jako zmniejszenie kapitału własnego, ze znakiem ujemnym w pozycji A.III "Udziały (akcje) własne".

Dzieje się tak dlatego, że ustalenie wartości kapitału podstawowego, rzeczywiście posiadanego przez jednostkę i zarejestrowanego w sądzie rejestrowym, możliwe jest poprzez pomniejszenie kapitału podstawowego o posiadane przez spółkę akcje własne. Należy przy tym pamiętać, że pozycja "Udziały (akcje) własne" jest również prezentowana w sporządzanym obligatoryjnie przez spółki akcyjne zestawieniu zmian w kapitale własnym.

W przypadku umorzenia akcji własnych dodatnią różnicę między ich wartością nominalną a ceną nabycia odnosi się na kapitał zapasowy. Ujemną różnicę ujmuje się jako zmniejszenie kapitału zapasowego, a pozostałą część ujemnej różnicy, przewyższającą kapitał zapasowy, jako stratę z lat ubiegłych.

Oznacza to, iż różnica pomiędzy wartością nominalną umorzonych akcji a wynagrodzeniem będącym ceną ich nabycia od akcjonariusza nie wpływa na wynik finansowy roku obrotowego, w którym następuje umorzenie - niezależnie od tego, czy będzie to różnica dodatnia, czy ujemna. Wynik transakcji koryguje wielkość kapitału własnego spółki. Nadwyżka ceny nabycia akcji nad ich wartością nominalną, nieznajdująca pokrycia w kapitale zapasowym, wpływa natomiast na wynik do podziału (zmniejsza go, stanowiąc stratę z lat ubiegłych).

W sytuacji gdy wartość nominalna akcji własnych jest wyższa od ceny ich nabycia, należy wyksięgować wartość w cenie nabycia akcji własnych zapisem: Ma konto "Krótkoterminowe aktywa finansowe". Zmniejszenie wartości kapitału podstawowego o wartość nominalną akcji należy odnieść zapisem: Wn konto "Kapitał zakładowy". Różnica (dodatnia) między wartością nominalną akcji a ceną ich nabycia jest odnoszona na kapitał zapasowy zapisem Ma konto "Kapitał zapasowy".

Natomiast w przypadku, gdy wartość nominalna akcji własnych jest niższa od ceny ich nabycia, należy wyksięgować wartość w cenie nabycia akcji własnych zapisem: Ma konto "Krótkoterminowe aktywa finansowe". Następnie należy odnieść zmniejszenie wartości kapitału podstawowego o wartość nominalną akcji zapisem: Wn "Kapitał zakładowy". Różnica (dodatnia) między wartością nominalną akcji a ceną ich nabycia zmniejsza kapitał zapasowy zapisem Wn konto "Kapitał zapasowy".

Oprac. AR

Art. 36a ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).