Strata z działalności statutowej nie obniża dochodów opodatkowanych

Podmiot, który uzyska ujemny wynik finansowy na działalności statutowej, z której dochody są wolne od podatku, nie może przy ustalaniu dochodów (straty) uwzględnić przychodów oraz kosztów ich uzyskania ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku.

Dyrektor urzędu kontroli skarbowej decyzją z 18 stycznia 2011 r. określił szpitalowi zobowiązanie w CIT za 2007 rok. W uzasadnieniu wskazał, że w 2007 roku szpital sfinansował z dochodu wydatki na koszty egzekucyjne, opłaty za kontrole sanitarne, kary umowne, zadośćuczynienie oraz odsetki za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności do budżetu, do których stosuje się przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm.).

Organ wyjaśnił, że wydatki te, co prawda zostały poniesione na skutek prowadzonej przez jednostkę działalności i w związku z nią, lecz nie na cel statutowy, jakim jest dla szpitala ochrona zdrowia. Według dyrektora UKS dochód stanowiący równowartość tych wydatków podlega opodatkowaniu. W ocenie organu w celu skorzystania ze zwolnienia od opodatkowania, przewidzianego w art. 17 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), przeznaczenie i wydatkowanie tego dochodu musi pozostawać w bezpośrednim związku z realizacją jego celu statutowego.

Dyrektor podkreślił, że szpital wprawdzie skorygował deklarację CIT za 2007 rok, ale ponownie przyjął podstawę opodatkowania w wysokości 0 zł. Według organu szpital bezpodstawnie odliczył od dochodu część straty poniesionej na działalności statutowej w 2002 roku. Strata taka, podkreślił dyrektor UKS, poniesiona w zakresie czynności statutowych była stratą ekonomiczną lub bilansową, a nie stratą w rozumieniu prawa podatkowego, wobec czego nie dawała prawa do odliczenia od dochodu osiągniętego w 2007 roku części straty z 2002 roku. Dochód, na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o CIT, można pomniejszyć wyłącznie o stratę podatkową.

Szpital próbował bronić się przed tą decyzją, argumentując, że stratę rozliczył prawidłowo. Dyrektor izby skarbowej nie zmienił rozstrzygnięcia UKS. Sprawa trafiła do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że decyzje organu były prawidłowe. Orzekł, że z art. 7 ust. 5 ustawy o CIT wynika, że w przepisie tym chodzi o stratę w rozumieniu prawa podatkowego, ponieważ tylko o taką można obniżyć dochód, a nie o stratę w sensie ekonomicznym, za którą uznaje się - zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem - stratę poniesioną w okresie i zakresie zwolnienia podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił kasację szpitala.

NSA stwierdził, że szpital świadczy głównie usługi w zakresie ochrony zdrowia, a więc korzysta ze zwolnienia przedmiotowego w podatku dochodowym od osób prawnych, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT jako jednostka przeznaczająca dochody na cele statutowe związane z ochroną zdrowia. W 2007 roku przychody szpitala były niższe niż koszty ich uzyskania i powstała strata na całokształcie działalności. W związku z tym zasadnie przyjął sąd pierwszej instancji, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 4 ustawy o CIT stratą, która może być odliczona w latach następnych, będzie jedynie strata poniesiona na działalności innej niż statutowa, podlegającej opodatkowaniu. Natomiast strata na działalności zwolnionej jest stratą w znaczeniu ekonomicznym, a nie stratą w rozumieniu prawa podatkowego. Oznacza to, że zarówno przychody, jak i koszty wpływające na dochód podatnika (przeznaczony na cele statutowe) pozostają neutralne podatkowo, bowiem tworzą dochód zwolniony z opodatkowania. Konsekwentnie przy ustalaniu straty, powyższych przychodów i kosztów ich uzyskania również się nie uwzględnia. Tym samym poniesiona strata na działalności statutowej nie może obniżać dochodów z działalności pozostałej - opodatkowanej. W ocenie NSA przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której podatnik, uzyskując dochód na działalności statutowej, korzystałby ze zwolnienia od opodatkowania, natomiast uzyskując stratę na działalności zwolnionej eliminowałby lub obniżał dochód z działalności opodatkowanej, co byłoby sprzeczne z intencją ustawodawcy.

z 24 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2635/11, prawomocny.

Oprac. Przemysław Molik