Nie było wydatku, ale może być koszt

Wierzytelności własne można odliczyć przy aporcie, jeśli wcześniej firma wnosząca wkład niepieniężny zaliczyła je do przychodów - wynika z prawomocnego wyroku WSA w Warszawie.

- To precedensowe orzeczenie, bardzo korzystne dla podatników, którzy mają wierzytelności własne i wnoszą je do innych spółek - komentuje Łukasz Kosonowski, partner i szef Zespołu Doradztwa Transakcyjnego w MDDP.

Zarówno fiskus, jak i sąd byli zgodni, że objęcie udziałów (akcji) w zamian za aport w postaci wierzytelności własnych skutkuje powstaniem przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT. W przeciwieństwie jednak do organu podatkowego sąd uznał, że wartość handlowej wierzytelności własnej może być kosztem uzyskania przychodów.

Chodziło o spółkę (A), która zawarła umowy z dwiema spółkami zależnymi (S i Z) na udostępnienie infrastruktury w zamian za określony czynsz (wynagrodzenie). W efekcie A miała wierzytelność z tytułu czynszu należnego od S i Z. Chciała ją zamienić (dokonać konwersji) na kapitał zakładowy spółek S i Z (obie miały w związku z tym podwyższyć swoje kapitały zakładowe).

Chcąc uprościć wzajemne rozliczenia, spółki A oraz S i Z postanowiły potrącić wzajemne zobowiązania, tj. zobowiązanie A do wniesienia wkładów pieniężnych oraz zobowiązania S i Z do zapłaty czynszu. Na takie potrącenie pozwala art. 14 par. 4 kodeksu spółek handlowych.

Spółka A uważała, że objęcie przez nią udziałów i akcji w spółkach S i Z w zamian za wkład niepieniężny nie spowoduje u niej powstania przychodu. Gdyby jednak fiskus uznał inaczej, to chciała zaliczyć do podatkowych kosztów wartość wierzytelności z tytułu czynszu (wierzytelność własną).

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie nie tylko stwierdził, że A będzie miała przychód, ale także odmówił jej prawa do kosztów. Uznał, że w przypadku wierzytelności własnych nie mamy do czynienia z poniesieniem wydatku na "nabycie lub wytworzenie" przedmiotu aportu.

Sąd podzielił stanowisko organu co do przychodów, ale w zakresie kosztów zgodził się ze spółką. ⒸⓅ

OPINIE

To precedensowy wyrok

@RY1@i02/2018/046/i02.2018.046.18300030a.802.jpg@RY2@

Łukasz Kosonowski partner i szef Zespołu Doradztwa Transakcyjnego w MDDP

Wyrok jest potwierdzeniem, że kryterium "faktycznego poniesienia wydatków" należy rozumieć szeroko i że w odniesieniu do własnych wierzytelności handlowych wydatkiem jest wartość takiej wierzytelności, rozpoznana jako przychód. Dotychczas organy podatkowe oraz sądy konsekwentnie odmawiały w takiej sytuacji prawa rozpoznania kosztów podatkowych. Pojawiały się co prawda pojedyncze rozstrzygnięcia korzystne dla podatników, ale dotyczyły one wierzytelności pożyczkowych i kredytowych, gdzie dużo łatwiej jest uzasadnić spełnienie przesłanki "faktycznego poniesienia wydatku". Sprawa, którą zajął się WSA w Warszawie, dotyczyła natomiast własnych wierzytelności handlowych, których wytworzenie/nabycie nie wiąże się zasadniczo z poniesieniem (w   sensie ścisłym) jakichkolwiek wydatków. ⒸⓅ

Wierzytelność własna powinna być traktowana jak inne aktywa

@RY1@i02/2018/046/i02.2018.046.18300030a.803.jpg@RY2@

Michał Thedy doradca podatkowy, wspólnik zarządzający w Thedy & Partners

Stanowisko WSA jest jak najbardziej zasadne. Nie można odmówić podatnikowi prawa do rozpoznania kosztu w przypadku wniesienia do spółki wkładu niepieniężnego w postaci wierzytelności własnej. Wierzytelność własna jest aktywem o określonej wartości i systemowo jej zbycie poprzez wniesienie do spółki powinno się wiązać z możliwością rozpoznania kosztu związanego z jej powstaniem, tak samo jak w przypadku standardowej sprzedaży jakiegokolwiek innego aktywa (pod warunkiem że koszt ten nie był już rozpoznany wcześniej).

ⒸⓅ

Potrącenie wzajemnych wierzytelności jest neutralne podatkowo

@RY1@i02/2018/046/i02.2018.046.18300030a.804.jpg@RY2@

Marek Kolibski radca prawny, doradca podatkowy i partner w KNDP

Z jednej strony dziwi linia orzecznicza, która za wkład niepieniężny uznaje potrącenie wzajemnych wierzytelności pieniężnych, w sytuacji gdy firmy decydują się zamienić dług na udziały. Z drugiej strony jednak z orzeczenia WSA płynie też dobre przesłanie dla podatników. Sąd przyjął bowiem za dopuszczalne rozliczenie kosztów. Dzięki temu uznanie potrącenia za aport nie będzie skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku, a zatem cała transakcja będzie neutralna podatkowo.

Miejmy nadzieję, że pojawią się także orzeczenia dopuszczające takie samo rozliczenie kosztów w przypadku konwersji pożyczki wspólnika na kapitał. Dotychczas NSA przyjmował, że w takiej sytuacji nie można rozliczyć kosztów, zatem wspólnik płaci podatek od przychodu, czyli od całej wartości wierzytelności pożyczkowej zamienionej na kapitał spółki.

ⒸⓅ

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3315/16, prawomocny.