Przywództwo w czasach nowej komunikacji

Dynamika rozwoju społeczeństwa sieciowego, którego zasadniczym wyróżnikiem są coraz bardziej powszechne i efektywne kanały wymiany informacji, niesie w sobie - jak każda przełomowa innowacja - olbrzymie możliwości kreatywnego wykorzystywania, niewolne wszakże od najróżniejszych zagrożeń. Na wszystkich poziomach zarządzania - w polityce i gospodarce, w kraju i na świecie, dominująca staje się obawa przed narastającą, coraz trudniejszą do ogarnięcia złożonością zarządzanych organizacji i systemów. Stan ten wywoływany jest napływem informacji w ilości przekraczającej z reguły możliwości szybkiej i skutecznej analizy oraz świadomością dzisiejszych powiązań wszystkiego ze wszystkim, co grozi pojawieniem się lokalnie niekontrolowanego tzw. efektu motyla - nawet małe, pozornie odległe naruszenie istniejącego stanu może spowodować dramatyczne konsekwencje w zupełnie nieprzewidywalnych miejscach.

Aby być skutecznym, współczesny lider musi posiadać cały zestaw specyficznych umiejętności. Należy do nich z pewnością zdolność do kreowania czytelnych i atrakcyjnych w formie komunikatów oraz umiejętność ich przemyślanej, sieciowej dystrybucji w sposób tworzący podstawę do współtworzenia i wdrażania w życie ważnych idei przez społeczność, której lider przewodzi. Skuteczne upowszechnianie informacji multimedialnych dowiodło bez najmniejszej wątpliwości w ostatnich latach swojej siły sprawczej. Wymóg szybkiego i zwartego przekazywania informacji nie oznacza jednak, że można to czynić pochopnie. Jest wręcz przeciwnie - na przykład komunikaty twitterowe płynące z wysokich szczebli decyzyjnych wielokrotnie przynosiły więcej szkody niż pożytku. Lider musi także umieć wykorzystywać niejako równolegle zarówno tradycyjne kanały komunikacji, pozwalające na właściwy nadzór nad działaniem organizacji, jak i kanał generujący atmosferę twórczej współpracy przy tylko minimalnej (choć świadomej!) interwencji lidera. Musi także potrafić pełnić funkcję adresata informacji, zdolnego do błyskawicznego zajmowania stanowiska i formułowania odpowiedzi, a także zakresu jej upowszechnienia. Sprawnie przekazywana informacja zwrotna (feedback) jest bowiem dzisiaj ważnym elementem budowy atmosfery wzajemnego szacunku i chęci współdziałania. Specjalną uwagę poświęcać należy przy tym reagowaniu nawet w przypadkach odbierania relatywnie słabych sygnałów - nierzadko przynoszących pierwszą, niezauważaną dotychczas, a być może ważną informację.

Lider powinien także występować jako doradca i koordynator rozbudzający potrzebę wymiany informacji, bowiem wbrew obiegowym opiniom jeszcze długo nie wszyscy członkowie kierowanych zespołów mieć będą kompetencje i wolę uczestnictwa we wspólnym decydowaniu o losach organizacji. Koordynacja tego typu wymaga budowy całej struktury porozumiewania się współpracowników, sprzyjającej współpracy, ale także zapobiegającej oddolnemu podejmowaniu inicjatyw sprzecznych ze sobą.

Trzeba przy tym pamiętać, że wszechobecna komunikacja sieciowa to nie tylko błyskawiczny, usprawniający działania obieg informacji. To także naruszenie ugruntowanej równowagi sił między przywódcą a tymi, którym przewodzi. Osoby będące dotychczas widownią zaprojektowanych działań stają się w ten sposób ich rzeczywistymi współtwórcami. Siła tej zmiany polega na tym, że wychodzi ona naprzeciw naturze coraz bardziej świadomych uczestników działań politycznych bądź gospodarczych - lubimy przecież wypowiadać własne sądy, proponować rozwiązania, uczestniczyć w podejmowaniu decyzji (choć niestety niekoniecznie dzielić się za nie odpowiedzialnością!).

Tak fundamentalne zmiany nie następują oczywiście bezboleśnie. Wszędzie tam, gdzie naruszona zostaje zastana równowaga, rozgrywa się - jawnie bądź niejawnie - walka o jak największy kawałek decyzyjnego tortu dla siebie. Tutaj oznacza to walkę o dostęp do informacji i umiejętność przetwarzania dużych ich zbiorów. Przywoływany ostatnio często problem z Big Data nie jest medialnym sloganem - sposób jego rozwiązywania to prawdziwy klucz do skutecznego rządzenia w polityce i zarządzania w gospodarce.

@RY1@i02/2014/081/i02.2014.081.00000150a.802.jpg@RY2@

Michał Kleiber prezes PAN

Michał Kleiber

 prezes PAN