Niepokonany frank - utrapienie nie tylko frankowiczów, ale i Szwajcarów

Szwajcarski dylemat z frankiem

Obłożenie wysokimi cłami (39 proc.) dużej części szwajcarskich dóbr sprzedawanych do USA nie spowodowało dotychczas osłabienia franka wobec dolara czy euro. Brak takiego mechanizmu dostosowawczego może dalej pogarszać konkurencyjność eksportu, a w dłuższej perspektywie wpłynąć na wzrost gospodarczy, który w drugim kwartale br. wyniósł zaledwie 0,1 proc. Szwajcarskie władze zrewidowały prognozy na 2026 r. w dół.

Farmaceutyki, czekolada, ser i zegarki nie wyjaśniają silnej pozycji franka jako waluty międzynarodowej. To przyciągający kapitał zagraniczny sektor finansowy jest jej podstawą. Wkład banków i ubezpieczycieli do PKB Szwajcarii sięgnął prawie 10 proc. w 2022 r. (za BAK Economics). Przekłada się to na wysoki, przekraczający 70 proc. udział usług w gospodarce.

Osłabianie szwajcarskiej waluty w 2011 r. niewiele pomogło

Siła szwajcarskiej waluty wiąże się z dylematem. Czy próbować sztucznie osłabiać franka i pomóc gospodarce, a tym samym narazić się na gniew Białego Domu i zarzuty manipulacji walutowych? Aby nie antagonizować amerykańskiej administracji, Szwajcarski Bank Narodowy (SNB) zdecydował się unikać obniżania kursu franka, a jednocześnie nie wykluczył podejmowania interwencji walutowych. Bank J.P. Morgan szacuje, że w 2025 r. takie operacje były niewielkie.

Do osłabienia franka – według wskaźnika realnego efektywnego kursu walutowego (REER) – doszło przed kryzysem finansowym z 2008 r. Była to krótkotrwała anomalia. REER równy 100 traktuje się jako stan równowagi. O ile w latach 2006 i 2007 wynosił on niewiele ponad 80, o tyle już w 2011 r. przekroczył 120 i od tego czasu jest prawie nieprzerwanie wyższy niż stan równowagi. Nawet publikowany przez tygodnik „The Economist” indeks Big Maca od wielu lat umieszcza franka w czołówce najbardziej przewartościowanych walut.