Elity robią chlew

Austriaccy artyści to snoby, idioci, oportuniści i karierowicze. W mikropowieści "Wycinka" Thomas Bernhard bezkompromisowo rozprawia się ze swoim środowiskiem.

Gdyby sądzić Bernharda po "Wycince", można odnieść wrażenie, że autor to nieudacznik, frustrat, zawistnik. Z kontekstu wiemy, że tylko ostatni przymiotnik pasuje do charakterystyki autora "Kalkwerku". Ataki na odlew, skandalizujące wypowiedzi i prowokacyjne gierki ze środowiskiem i odbiorcami to znaki rozpoznawcze twórczości Bernharda, który celuje we frazeologicznej ekwilibrystyce, zdaniach wielokrotnie złożonych, powtórzeniach, które ujawniają potencjał komiczny. Będziecie czytać "Wycinkę" i trzymać się za brzuch ze śmiechu.

Na wieczorne przyjęcie wydane przez snobistyczne wiedeńskie małżeństwo na cześć aktora Burgtheater trafia narrator, klepiący biedę pisarz. Bohater przyjmuje zaproszenie na wizytę u znienawidzonych Auersbergów, bo traktuje imprezę jak stypę po pogrzebie Joany, wspólnej przyjaciółki, która popełniła samobójstwo. Ignoruje gości, chowa się w stojącym w przedpokoju fotelu i oddaje wewnętrznemu monologowi, w którym rozprawia się z uczestnikami "kolacji artystycznej" i z samym sobą.

Narrator strzela do austriackich elit ostrymi nabojami - oskarża artystów o zdradę ideałów młodości i schlebianie przeciętnym gustom, pisarzy o koniunkturalizm oraz korzystnie z państwowych beneficjów. Burgtheater nazywa chlewem, współczesną muzykę austriacką i dramaturgię wtórną i miałką, zaś gospodarza domu, niespełnionego muzyka, chama i alkoholika, "epigonem Weberna".

W istocie jednak autor potępia nie sztukę i artystów, lecz oplatający ich system, który produkuje rzesze snobów i kabotynów po obu stronach - wśród twórców i odbiorców.

@RY1@i02/2011/160/i02.2011.160.196.026b.001.jpg@RY2@

Małgorzata Toruńska