Muzyka, filmy, wystawy

Na wystawie w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie artyści rozprawiają się z demonami nowoczesności bez oglądania się na poprawność polityczną. Ale ich komiksy i animacje, zamiast obrażać, bawią, a zarazem skłaniają do refleksji.

Pałac Kultury i zaprojektowany przez Christiana Kereza budynek przyszłego gmachu Muzeum Sztuki Nowoczesnej uzbrojone w kolty. Sterczący penis z krzyżykiem na czubku i dopiskiem "Middle class have middle dreams?" (Klasa średnia ma średnie marzenia?). Chaotyczna bieganina jakichś postaci, a obok napisy: "In the ‘90 we spoke about freedom, now we speak about money" (W latach 90. mówiliśmy o wolności, teraz mówimy o pieniądzach), "From Big Bang to Big Mac" (Od Wielkiego Wybuchu do Big Maca). Tak Dan Perjovschi spuentował swój pobyt nad Wisłą. Słynny rumuński artysta zwiedzał stolicę Polski, szkicował, notował, po czym swoje wrażenia wizualizował - narysował komiks-graffiti na ścianie w tymczasowej siedzibie MSN. Rumun sportretował dwie dekady przemian ustrojowych, gospodarczych, politycznych obyczajowych i kulturowych w Polsce. Ten malowany na gorąco wielkoformatowy obraz nie od razu odkrywa przed widzem siatkę sensów. Po chwili jednak rozpoznajemy w nim sceny i sytuacje, których doświadczaliśmy i doświadczamy na co dzień.

Inni prezentowani artyści także bez taryfy ulgowej wizualizują społeczne lęki, frustracje i uprzedzenia współczesnego świata. Izraelska artystka Yael Bartana, reprezentująca Polskę na tegorocznym weneckim biennale, zmontowała pacyfistyczny film na podstawie antynazistowskich grafik Ottona Diksa. Krzysztof Owedyk wziął na celownik Kościół i w swoich rysunkach kpi z zadufania hierarchów oraz ich materializmu i przywiązania do władzy.

Na ekspozycji nie mogło zabraknąć króla rysowanej satyry prasowej w Polsce. Marek Raczkowski (jego praca na zdjęciu) pokazuje w MSN m.in. swoje mało znane animacje. Wszystkich, którzy pamiętają Piotra Dumałę jako autora subtelnych animowanych adaptacji prozy Kafki i Dostojewskiego, zaskoczyć mogą jego prace z cyklu "Nerwowe życie" realizowane dla Telewizji Łódź w latach 80. Autor "Łagodnej" rysował wtedy rubaszne i obsceniczne sceny szydzące z ludzkich przywar oraz patologii życia codziennego.

Dziś, w czasach wewnętrznej cenzury i dostosowywania zawartości publikatorów do gustów średniej krajowej, wystawa w MSN działa jak haust świeżego powietrza. Zamiast powszechnych w prasie koniunkturalnych żartów politycznych znajdziecie tu bezkompromisową satyrę społeczną, często wyrafinowaną w formie i w treści.

Cezary Polak

@RY1@i02/2011/146/i02.2011.146.196.027a.001.jpg@RY2@

Pochodzący z Saragossy Amaral to jedna z najpopularniejszych popowych grup w Hiszpanii, udało jej się nawet zdobyć chwilową popularność w Stanach Zjednoczonych. "Gato negro, dragon rojo", ostatni jak dotąd album w dorobku zespołu, w Polsce ukazuje się niemal trzy lata po premierze. Warto jednak zaległości nadrobić - Amaral gra bowiem przebojową mieszankę popu, rocka i folku, okraszoną poetyckimi tekstami i delikatnym wokalem Evy Amaral. Całość brzmi niczym soundtrack do ciepłej hiszpańskiej komedii.

Jakub Demiańczuk

@RY1@i02/2011/146/i02.2011.146.196.027a.002.jpg@RY2@

Muzyk, który mógłby do końca życia leżeć na plaży w Malibu kontra próbujący od kilkunastu lat przebić się do mainstreamu raper. Projekt Bad Meets Evil to spotkanie dwóch światów - Eminema i Royce da 5’9"". Jednak zamiast nowatorskiej płyty ich kolaboracja "Hell: The Sequel" jest tylko kolejnym albumem z prostymi hiphopowymi bitami podszytym syntetycznymi klawiszami z rymami o rozgoryczeniu światem. Poziom raperskiej przyzwoitości został zachowany, ale od ikony stylu i undergroundowego rapera trzeba wymagać więcej.

Wojciech Przylipiak

@RY1@i02/2011/146/i02.2011.146.196.027a.003.jpg@RY2@

Kolejne muzyczne ciacho wyprodukował amerykańskich zespół Cake. Jak przyznał w wywiadzie dla "Sacramento News" lider kapeli John McCrea, "Showroom of Compassion" jest rozpięte między agresywnym rockiem a dziwnymi pseudoklasycznymi kompozycjami. Są tu nawiązania do melodii z lat 60. i 70. (m.in. w postaci coveru "What’s Now Is Now" Franka Sinatry) oraz rytmiczne gitarowe granie - "Mustache Man (Wasted)". Rządzi rock, funky, country, blues, jest i elektronika. Bez wytyczania nowych trendów, za to z czarem i bez nudy.

Wojciech Przylipiak

@RY1@i02/2011/146/i02.2011.146.196.027a.004.jpg@RY2@

Dokument o życiu Ayrtona Senny - pierwszy autoryzowany przez rodzinę zmarłego w 1994 roku brazylijskiego kierowcy Formuły 1. Na szczęście nie unika trudnych tematów. Reżyser Asif Kapadia (BAFTA za dramat "Wojownik") pokazuje Sennę nie tylko jako piekielnie uzdolnionego sportowca, lecz także człowieka, który nie wahał się poświęcić wszystkiego dla zwycięstwa. Silne emocje, dużo wzruszeń - nie tylko dzięki fantastycznie wykorzystanym archiwalnym zdjęciom z wyścigów Formuły 1.

Wojciech Przylipiak

@RY1@i02/2011/146/i02.2011.146.196.027a.005.jpg@RY2@

Historia trojga młodych ludzi rygorystycznie wychowywanych w brytyjskiej szkole. Ich przyjaźń przejdzie jednak próbę, gdy zorientują się, że akademia w rzeczywistości hoduje klony. Elementy science fiction są tu ledwie zaznaczone. "Nie opuszczaj mnie" to raczej obyczajowy dramat. Wystudiowany, zimny, niebudzący większych emocji, uratowany dzięki dobrym rolom Keiry Knightley, Andrew Garfielda i przede wszystkim Carey Mulligan.

Jakub Demiańczuk

@RY1@i02/2011/146/i02.2011.146.196.027a.006.jpg@RY2@

Bracia Quay opowiadają kolejną mroczną historię, tym razem z aktorami. W szkole z internatem Jacob von Gunten uczy się, jak być dobrym służącym. Panią profesor jest Lisa Benjamenta, wyniosła, zimna, uwodząca. Na początku Jacob traktuje swoją obecność w instytucie jak przygodę, jednak szybko daje się wciągnąć przez swoich nauczycieli w labirynt, w którym przestaje mieć własne zdanie, traci motywację, by być coraz lepszym. Celem staje się bycie nierozpoznawalnym.

Marta Strzelecka

@RY1@i02/2011/146/i02.2011.146.196.027a.007.jpg@RY2@