W rajskim ogródku

Aforyzm Lwa Tołstoja otwierający „Annę Kareninę” – „Wszystkie szczęśliwe rodziny są do siebie podobne, każda nieszczęśliwa rodzina jest nieszczęśliwa na swój sposób” – jakkolwiek zgrabny, aż się prosi o doprecyzowanie. Bo jak odróżnić rodzinę szczęśliwą od nieszczęśliwej? Intuicja podpowiada, że można się odwołać do kryterium pamięci – nieszczęśliwa rodzina będzie jak tonący brzytwy trzymać się kurczowo wspomnień o chwilach wspólnego szczęścia, nawet jeśli były krótkie. Ewentualnie – nawet jeśli ich nie było, wszak niczego się łatwiej nie fabrykuje niż pięknych wspomnień. Dla odmiany szczęśliwa rodzina będzie żyła dniem dzisiejszym, wpatrzona w przyszłość. Tylko czy takie rodziny w ogóle istnieją?