Jak ubezpieczyć się dobrowolnie w Narodowym Funduszu Zdrowia

Zarówno zawarcie, jak i rozwiązanie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nie jest możliwe z datą wsteczną. Umowa z NFZ jest zawierana na czas nieokreślony. Można ją rozwiązać poprzez pisemne poinformowanie Funduszu o rezygnacji z ubezpieczenia zdrowotnego. Warto też wiedzieć, że dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne ustaje po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek oraz gdy osoba do niego przystępująca zostanie objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, np. rozpocznie prowadzenie działalności gospodarczej czy też zostanie zatrudniona na podstawie umowy o pracę.

W okresie zawieszenia działalności nie będzie pan podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu i tym samym możliwe będzie zawarcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia z NFZ. Prawo do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności ustanie po upływie 30 dni od zawieszenia działalności.

Osoba, która przystępuje do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, ma obowiązek zgłosić do tego ubezpieczenia członków rodziny. Małżonek jest w myśl ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych członkiem rodziny. Zgłoszenie jest dokonywane poprzez złożenie w ZUS formularza ZUS ZCNA. Oczywiście zgłasza się do ubezpieczenia zdrowotnego wyłącznie członków rodziny, którzy nie mają swojego tytułu do ubezpieczeń.

Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi kwota deklarowanego miesięcznego dochodu, nie niższa jednak od kwoty odpowiadającej przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku. Za wrzesień podstawa ta wynosi 3276,94 zł, a kwota składki 294,92 zł.

Do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego może przystąpić osoba, która nie ma tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego i która ma miejsce zamieszkania na terytorium RP. Wszystkie tytuły do obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych są wymienione w art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wśród nich jest też umowa zlecenia.

W analizowanej sytuacji zleceniobiorca powinien być zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego przez płatnika składek – zleceniodawcę. Mimo iż wynagrodzenie otrzymał dopiero w sierpniu, to podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia jej rozwiązania. W konsekwencji w okresie od 1 czerwca do 31 lipca zainteresowany nie powinien opłacać za siebie składek na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Zatem w związku z zawarciem umowy zlecenia i ustaniem dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego powinien złożyć w ZUS formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować się z ubezpieczenia zdrowotnego, wpisując w pole data ustania ubezpieczenia – 1 czerwca 2009 r.

Opłacone składki za czerwiec i lipiec z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego są nienależne. Konieczne jest zatem złożenie za czerwiec i lipiec korekty deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA i wykazanie zerowej podstawy wymiaru i zerowych kwot składek na ubezpieczenie zdrowotne. Następnie powinien pan złożyć w ZUS wniosek o zwrot nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Zaznaczyć trzeba, że po zakończeniu wykonywania umowy zlecenia jeszcze przez 30 dni miał pan prawo do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Obecnie może pan ponownie wystąpić do NFZ o zawarcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego na kolejny okres.

Umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego może zawrzeć osoba niepodlegająca obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, która ma miejsce zamieszkania na terytorium RP. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k. c.). Jeżeli więc brat na stałe wraca do Polski, to może złożyć w oddziale NFZ wniosek o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Zawarcie umowy Fundusz uzależnia od wniesienia opłaty dodatkowej, która jest tym wyższa, im dłuższy czas osoba wnioskująca nie była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. Jeżeli przerwa ta wynosiła:

● od 3 miesięcy do roku – opłata wynosi 655,39 zł,

● powyżej roku do 2 lat – opłata wynosi 1638,47 zł,

● powyżej 2 lat do 5 lat – opłata wynosi 3276,94 zł,

● powyżej 5 do 10 lat – opłata wynosi 4915,41 zł,

● powyżej 10 lat – opłata wynosi 6553,88 zł.

Opłata dodatkowa wnoszona jest przed podpisaniem umowy na numer konta oddziału wojewódzkiego NFZ. Z uwagi na konieczność ustalenia opłaty osoba, która chce zawrzeć umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, powinna przedstawić dokument potwierdzający ostatni okres podlegania ubezpieczeniom, np. RMUA od pracodawcy.

Po przystąpieniu do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego trzeba za każdy miesiąc opłacać składkę, która wynosi 9 proc. podstawy wymiaru. Stanowi ją kwota zadeklarowanego miesięcznego dochodu, nie niższego jednak od kwoty odpowiadającej miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku. Podstawa ta co trzy miesiące ulega zmianie. Za wrzesień 2009 r. wynosi 3276,94 zł, a kwota składki 294,92 zł.

Osoba podlegająca dobrowolnie ubezpieczeniu zdrowotnemu musi za każdy miesiąc trwania umowy opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne. Składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 proc. ustalana jest od podstawy wymiaru, którą stanowi zadeklarowany miesięczny dochód, nie niższy jednak od kwoty odpowiadającej przeciętnemu wynagrodzeniu, tj. miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku.

Po zawarciu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego trzeba za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu składać w ZUS deklarację rozliczeniową ZUS DRA i wykazywać w niej podstawę wymiaru i kwotę należnej składki. Deklaracja powinna być złożona w terminie do 15 dnia danego miesiąca za miesiąc poprzedni. W tym samym terminie powinna być opłacona składka.

Osoba, która zawarła umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, przestaje być nim objęta z dniem rozwiązania umowy lub po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek. Ubezpieczony dobrowolnie składkę za luty 2009 r. powinien opłacić w terminie do 16 marca 2009 r. (15 marca to niedziela). Jeżeli składki nie opłacił w tym terminie, od 17 marca na jego koncie powstaje zaległość. Miesiąc nieprzerwanej zaległości upływa z dniem 17 kwietnia i tym samym od 18 kwietnia osoba ta nie podlega już ubezpieczeniu zdrowotnemu (z tym dniem powinna zostać wyrejestrowana z tego ubezpieczenia).

Po zawarciu umowy z NFZ ubezpieczony powinien złożyć w ZUS na druku ZUS ZZA zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. Na druku tym podaje datę objęcia ubezpieczeniem, tj. datę określoną w umowie z NFZ, a także swoje dane identyfikacyjne.

Osoba podlegająca dobrowolnie ubezpieczeniu zdrowotnemu zgłasza do tego ubezpieczenia wyłącznie członków rodziny, którzy nie mają swojego tytułu do ubezpieczeń i nie zostali już wcześniej zgłoszeni do tego ubezpieczenia. Wstępni (a zatem także matka), którzy pozostają z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym, mogą być zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny. Zgłoszenia należy dokonać na druku ZUS ZCNA. Ubezpieczony oraz członkowie jego rodziny uzyskują po zgłoszeniu w ZUS z dniem określonym w umowie z NFZ prawo do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Dowodem potwierdzającym prawo do korzystania ze świadczeń jest umowa oraz dokument potwierdzający opłacenie składki.