AMD - oko stopniowo i powoli traci zdolność do ostrego widzenia szczegółów obrazu

Naturalny system obronny oka w wieku około 40 lat zaczyna słabnąć, co powoduje, że plamka - fragment siatkówki odpowiedzialny za najostrzejsze widzenie - staje się bardziej wrażliwa na działanie szkodliwych czynników. U osób po 50 roku życia ryzyko rozwoju AMD jest zwiększone. 2 proc. osób w wieku 50 lat choruje na AMD. Odsetek ten zwiększa się do 20 proc. wśród osób w wieku od 65 do 74 lat. U około 30 proc. osób w wieku pomiędzy 75 a 84 rokiem życia rozpoznaje się zaawansowane AMD. W krajach zachodnich AMD jest jedną z głównych przyczyn całkowitej utraty wzroku u osób powyżej 50 roku życia.

-Obecnie w skali całego globu liczba chorych wynosi co najmniej 30-50 mln osób, a dane statystyczne z wielu krajów wskazują na wzrastającą tendencję zachorowalności na AMD. Dlatego też określenie epidemia ślepoty dla tej choroby wydaje się uzasadnione. Już teraz w krajach rozwiniętych, w tym w Polsce, AMD jest główną przyczyną nieodwracalnej ślepoty u osób powyżej 50 roku życia - mówi prof. Andrzej Stankiewicz, prezes Stowarzyszenia AMD.

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem jest jedną z przyczyn nieodwracalnej utraty wzroku. Choroba ta powoduje uszkodzenie plamki żółtej, co oznacza, że oko stopniowo i powoli traci zdolność do ostrego widzenia szczegółów obrazu.

AMD może dotknąć co dwudziestego Polaka, grożąc utratą wzroku. Obecnie, u ponad 616 tysięcy Polaków, choroba ta jest w stadium zaawansowanym AMD jest zwyrodnieniową chorobą narządu wzroku, która powoduje uszkodzenie plamki - centralnej części siatkówki odpowiedzialnej za ostre widzenie centralne, które jest konieczne do wykonywania takich czynności jak czytanie czy prowadzenie samochodu. W wyniku choroby pacjent traci zdolność widzenia centralnego. Do wczesnych objawów osłabienia ostrości wzroku związanego z AMD należy pojawienie się ciemnych plam w centrum pola widzenia lub rozmycie, czy też zniekształcenie widzianego obrazu.

-AMD nie dotyczy wszystkich osób, bo atakuje tylko część populacji. Oprócz pewnych predyspozycji genetycznych niezwykle istotne są czynniki środowiskowe, wśród których wskazuje się na kilka niepodważalnych czynników ryzyka wystąpienia i progresji choroby: zaawansowany wiek, płeć - kobiety częściej zapadają na AMD, rasę - biała choruje częściej niż żółta i czarna, którą ta choroba atakuje najrzadziej - wylicza prof. Andrzej Stankiewicz. Na AMD narażone są też osoby z niebieskimi tęczówkami, a także z nadciśnieniem tętniczym, chorobami układowymi m.in. otyłością oraz palacze tytoniu. Palacze chorują sześciokrotnie częściej niż osoby niepalące.

AMD może mieć postać suchą lub mokrą. Postać sucha - występująca częściej niż mokra (u około 85 proc. - 90 proc. pacjentów) - może być wynikiem starzenia się i zmniejszenia grubości siatkówki w plamce, odkładania się w plamce złogów barwnikowych lub obu tych procesów jednocześnie. Zmiany zachodzące w komórkach nerwowych siatkówki powodują, że osoby chore tracą zdolność widzenia szczegółów obrazu. Postać mokra AMD zwykle szybciej prowadzi do poważnego osłabienia wzroku. W postaci tej tworzą się nowe naczynia krwionośne, które wrastają pod siatkówkę. Naczynia te są kruche i pękając powodują tworzenie się wylewów i wysięków podsiatkówkowych. Zmiany stają się przyczyną śmierci komórek siatkówki i powstania ślepych plam w centralnym polu widzenia.

Postać sucha zwyrodnienia plamki początkowo powoduje niewyraźne widzenie w stopniu minimalnym. W miarę postępowania choroby obszar niewyraźnego widzenia zlokalizowany w centrum może się powiększać. Jeśli choroba dotyczy tylko jednego oka, pacjent może nie zauważyć żadnych zmian. W postaci mokrej AMD linie proste mogą wydawać się zniekształcone, a utrata widzenia centralnego następuje gwałtownie. Pacjenci mają coraz większe trudności z czytaniem lub wykonywaniem prostych czynności.

We wczesnych stadiach choroby pacjenci mogą wiązać objawy AMD z naturalnym procesem starzenia się organizmu lub z rozwojem zaćmy. Wczesne rozpoznanie choroby ma ogromne znaczenie dla zahamowania pojawiających się zmian. Osoby po 50 roku życia powinny regularnie co dwa lata zgłaszać się na badanie okulistyczne. Po zbadaniu lekarz oceni, czy u danej osoby rozwija się zwyrodnienie plamki. Poza tym należy stosować właściwą dietę wzbogaconą o odpowiednie suplementy pomagające chronić plamkę.

W leczeniu znacznie groźniejszej, mogącej w kilka miesięcy doprowadzić do praktycznej utraty widzenia - postaci wysiękowej, ostatnie kilka lat przyniosło znaczący postęp pod postacią iniekcji do wnętrza gałki ocznej (ciała szklistego) specjalnych substancji z grupy inhibitorów anty - VEGF. Aby terapia była skuteczna należy ją rozpocząć jak najwcześniej, przy stosunkowo niewielkim uszkodzeniu widzenia i kontynuować przez powtarzanie iniekcji co 1-2 miesiące. Pozwala to zatrzymać postęp choroby, a u części chorych nawet poprawić widzenie. Niestety, leki z tej grupy są bardzo drogie i nie podlegają do chwili obecnej refundacji przez NFZ.

Nadzieję budzi deklaracja Ministerstwa Zdrowia o wprowadzeniu specjalnego programu terapeutycznego dla tego leczenia. Oby został wdrożony jak najszybciej, bowiem co roku przybywa w Polsce 10-12 tysięcy nowych chorych z wysiękową postacią AMD.

Oprac. MK