Potrzebne nowe rozwiązanie na szczeblu rządowym

Na podstawie ustawy o działalności leczniczej przekształciło się tylko 46 szpitali. Niektórzy uznają, że to porażka rządowego programu. Czy pan również ocenia go tak krytycznie?

Widzę dużo pozytywów. Największym są zmiany w świadomości Polaków co do funkcjonowania podmiotów leczniczych w formie spółki. Oczywiście nadal towarzyszą im obawy przed prywatyzacją szpitali, ale przekonali się, że przekształcenie nie obniżenia jakości świadczeń, a wręcz odwrotnie, wiąże się ze zmianą w podejściu do pacjenta. Można poszerzać zakres usług, zaostrza się walka konkurencyjna, a łączenie świadczeń komercyjnych z tymi finansowanymi ze środków publicznych nie powoduje bałaganu i nikogo nie pozbawia możliwości bezpłatnego leczenia.

A jakie korzyści ekonomiczne wynikają z dotychczasowej realizacji programu?

Udało się w sposób znaczący ustabilizować sytuację wielu szpitali. One dzisiaj nie mają już trudności w codziennej działalności, a nawet są w stanie wygenerować środki na rozwój. Jedna czwarta dużych szpitali wielooddziałowych działa w formule spółek i zdecydowana większość z nich jest w dobrej kondycji finansowej. Oczywiście są też takie, które mają kłopoty. Nie ma różnic między podmiotami i wszystkie problemy, z którymi borykają się SPZOZ, muszą pokonywać także spółki. Samo przekształcenie się nie sprawdzi, jeśli nie towarzyszy mu poprawa zarządzania. Ważne jest jednak to, że dotychczas żaden szpital działający jako spółka nie upadł.

Skończyła się już możliwość korzystania z pomocy rządowej. Czy to oznacza koniec programu?

Spodziewam się, że 2014 rok nie będzie obfitował w przekształcenia, ale z zupełnie innego powodu.

Jakiego?

To jest rok wyborczy, a przekształceń dokonywały niemal wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego. Jedyny wyjątek dotyczący szpitala w Polanicy, którego podmiotem tworzącym jest Ministerstwo Zdrowia, tylko potwierdza te regułę. Czwarty, ostatni rok kadencji nie sprzyja podejmowaniu takich odważnych wyzwań. W przeszłości wiele zmian wiązało się z bardzo ostrą walką lokalnych polityków. Kolejnych przekształceń można się więc spodziewać dopiero w 2015 i 2016 roku.

Czy w związku z tym powinna być kontynuowana pomoc z budżetu państwa dla tych samorządów, które w przyszłości zdecydują się na przekształcenia?

Nie sądzę. Gdyby ten instrument wsparcia miał być przedłużany, to musiałby zostać poszerzony. Mechanizm wsparcia przewidziany w ustawie o działalności leczniczej nie zadziałał. Był korzystny dla tych szpitali, które miały sporo długów publicznoprawnych albo pożyczki udzielone przez ich podmioty tworzące lub kredyty zaciągnięte w przeszłości na dokonanie restrukturyzacji. Ten mechanizm nie był więc atrakcyjny dla najbardziej zadłużonych szpitali, które miały zobowiązania cywilnoprawne.

On zawierał dobre rozwiązanie mobilizujące do tego, aby zawierać ugody z wierzycielami i prosić ich o odstępowanie od kwoty głównej lub odsetek. Przewidywał również, że w przypadku gdy podmiot tworzący, czyli samorząd, udzielił szpitalowi kredytu, to mógł dostać zwrot tylko jego części spłaconej do końca 2009 roku. Zachęta byłaby większa, gdyby dotacje można było otrzymać na kredyt spłacony także w kolejnych latach.

To w jaki sposób rząd może pomóc samorządom w stabilizowaniu sytuacji ekonomicznej szpitali?

Rząd powinien przygotować zupełnie nowe rozwiązanie. Powstał już nawet pewien pomysł. Chodzi o uruchomienie specjalnego funduszu tworzonego ze środków publicznych, z którego placówki medyczne zagrożone kryzysem finansowym mogłyby otrzymać środki na ustabilizowanie ich sytuacji finansowej i ewentualnie na zmodernizowanie infrastruktury. Fundusz wchodziłby do szpitala na określony czas, np. pięć lat, i pomagał nim zarządzać. W tym okresie podmiot musiałyby wygenerować zysk, który pozwoliłby na zwrot części środków. Jednym z warunków skorzystania ze środków funduszu mogłoby być właśnie przekształcenie szpitala w spółkę.

@RY1@i02/2014/054/i02.2014.054.088000600.802.jpg@RY2@

MAREK MATUSIAK

Marek Wójcik ekspert ds. ochrony zdrowia Związku Powiatów Polskich

Rozmawiała Beata Lisowska