Grozi nam epidemia unikania szczepień

Przeciwnicy szczepień przekonują z kolei, że ich argumenty wciąż nie są widoczne. - Odmawia się nam prawa do wypowiedzi w publicznej debacie na ten temat. Dlatego źródła zwiększenia odmów upatrywałabym w rosnącej świadomości Polaków na temat tego, z czym wiąże się przyjęcie preparatu przez noworodka - przekonuje Justyna Socha, przedstawicielka stowarzyszenia Stop NOP. Dane z ostatnich miesięcy wskazują na co innego.

Antyszczepionkowcy w natarciu

Tylko w tym roku odbyło się kilka dyskusji w telewizji publicznej, gdzie po jednej stronie siedli przeciwnicy, a po drugiej zwolennicy szczepień. Wyemitowano paradokument Andrew Wakefielda "Wyszczepieni" (Vaxxed), którego przekaz nie pozostawiał wątpliwości: szczepionki mogą wywoływać autyzm. Opierał się na wynikach badań Wakefielda opublikowanych w 1998 r. przez periodyk naukowy "The Lancet", które sygnalizowały bezpośredni związek między podaniem preparatu MRR (m.in. przeciw odrze) a autyzmem. Po 12 latach artykuł został wycofany. Dziennikarskie śledztwo wykazało, że materiały zostały sfałszowane lub podrasowane.

Antyszczepionkowcy zyskali też sprzymierzeńców w Sejmie: posłowie Kukiz’15 powołali Parlamentarny Zespół ds. Bezpieczeństwa Programu Szczepień.

- Kłopot w tym, że pojawiają się też lekarze, którzy zaczynają popierać niechęć do szczepień. To świadczy o naszej bezsilności. Przegrywamy batalię z wiedzą - uważa prof. Andrzej Zieliński z Zakładu Epidemiologii NIZP-PZH. Podkreśla, że skuteczność szczepionek została udowodniona na wiele sposobów, m.in. udało się nimi zwalczyć ospę.

Profesor Ewa Bernatowska, była konsultant wojewódzka w dziedzinie immunologii, dodaje - odra przed wprowadzeniem obowiązkowych iniekcji ochronnych w 1975 r. była przyczyną zgonu średnio 90 dzieci w skali roku. Paweł Grzesiowski, ekspert z Centrum Medycyny Zapobiegawczej i Rehabilitacji, podkreśla, że odra jest najbardziej zakaźną chorobą. - Spadek odsetka zaszczepionych osób poniżej 85 proc. ogółu rodzi w przypadku odry poważne ryzyko wystąpienia epidemii w Polsce - dodaje.

Państwo nakazuje i karze

Państwo, choć wprowadziło obowiązkowe szczepienia, nie ma narzędzi, by ten obowiązek egzekwować. Na razie jedyną bronią w tej walce są mandaty. W 2016 r. państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni wystosowali do uchylających się 4081 upomnień wzywających do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, grożąc skierowaniem sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Dla porównania w 2015 r. było ich 4411, a w 2014 r. - 4081. Ostatecznie w ubiegłym roku tylko osiem osób ukarano grzywnami do 1500 zł lub skierowano wobec nich wnioski do sądów o ukaranie.

Niektóre samorządy próbowały na własną rękę walczyć z odmowami opiekunów. Niezaszczepione dzieci miały być nieprzyjmowane do żłobka, a starającym się o miejsce w przedszkolach, obniżano punktację. Stosowną uchwałę podjęła na przykład Częstochowa. Zdaniem radnych takie działanie powinno bardziej przekonać rodziców do szczepienia niż nakładanie na nich grzywny. Uchwałę odrzucił jednak wojewoda, a także wojewódzki sąd administracyjny.

Liderzy ruchów antyszczepionkowych zarzucają, że tylko w Polsce jest tak obszerna lista obowiązkowych szczepień. Ale w Czechach jest ona niemal identyczna. W Niemczech jest uboższa, ale od dwóch lat rodzice i opiekunowie zostają pouczeni, czym grozi brak szczepień. Od czerwca tego roku przedszkola mają obowiązek zgłaszać do urzędów wszystkich rodziców, którzy nie wzięli udziału w takich edukacyjnych spotkaniach. Grozi za to kara do 2,5 tys. euro.

U nas w resorcie zdrowia trwają prace nad przepisami, które ułatwiałyby szybkie reagowanie w przypadku epidemii. W planie jest też powołanie specjalnego Funduszu Kompensacyjnego Narodowego Programu Szczepień Ochronnych dla dzieci objętych obowiązkowymi szczepieniami. W razie wystąpienia poważnych powikłań po szczepieniu będzie można otrzymać nawet 70 tys. zł rekompensaty. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/201/i02.2017.201.00000060a.801.jpg@RY2@

Liczba osób odmawiających szczepienia

Patrycja Otto

Klara Klinger

dgp@infor.pl