Od 8 kwietnia można oczekiwać wizyty rachmistrza spisowego

Ustawa o narodowym spisie powszechnym ludności i Mieszkań (NSP 2011) przewiduje, że powinien on zostać przeprowadzony od 1 kwietnia do 30 czerwca 2011 r., według stanu na 31 marca tego roku, godz. 24.00.

Jak wyjaśnił Główny Urząd Statystyczny, rachmistrz może nas odwiedzić w terminie od 8 kwietnia do 30 czerwca 2011 roku. Nie będzie wcześniej wywieszonej, podanej informacji o konkretnej dacie spotkania. W przypadku gdy rachmistrz do nas zapuka, a w danej chwili nie mamy czasu, to możemy się umówić w innym dogodnym terminie. Jednocześnie jeżeli rachmistrz nas nie zastanie w domu, to może do nas zadzwonić ankieter z call center, po to aby umówić wizytę rachmistrza

Pamiętajmy, że każdy ma obowiązek udzielenia odpowiedzi w spisie. Jeżeli rachmistrz przyjdzie w nieodpowiednim dla nas momencie i nie mamy w danej chwili czasu na udzielenie odpowiedzi, możemy się umówić z nim na inny termin.

Natomiast osoby, które nie chcą odpowiadać na pytania zadawane przez rachmistrza, Główny Urząd Statystyczny zachęca do samospisu internetowego.

Obowiązek udzielenia odpowiedzi wynika z ustawy o narodowym spisie powszechnym ludności i Mieszkań 2011. Udzielenie odpowiedzi niezgodnych ze stanem faktycznym oraz odmowa udzielenia odpowiedzi pociągają za sobą skutki prawne.

Warto również wyjaśnić, od czego będzie zależeć to, że niektóre osoby odwiedzi rachmistrz, a do innych zatelefonuje ankieter statystyczny.

Zależeć to będzie między innymi od rodzaju badania, czy dane mieszkanie objęte jest spisem pełnym, czy reprezentacyjnym. Jeżeli jest to spis reprezentacyjny, czyli dotyczy tylko próby wylosowanych mieszkań i odbywa się na tzw. formularzu długim oraz jeżeli nie spiszemy się w internecie, to raczej odwiedzi nas rachmistrz. Z uwagi na liczbę pytań łatwiej jest przeprowadzić ten wywiad twarzą w twarz.

Jeżeli natomiast rozpoczęliśmy spis w internecie, ale np. w terminie 14 dni go nie zakończyliśmy i pozostało kilka pytań nieuzupełnionych, to wtedy zadzwoni ankieter.

Natomiast jeżeli chodzi o badanie pełne, to w przypadku gdy nie ma wszystkich danych ze źródeł administracyjnych, najprawdopodobniej zadzwoni ankieter.

Skąd jednak mamy mieć pewność, że dzwoni do nas właściwy ankieter, a nie podszywająca się pod niego osoba trzecia? Otóż ankieter, który dzwoni do respondenta, powinien przedstawić się respondentowi, podając następujące informacje: imię i nazwisko, jednostkę/instytucję organizacyjną call center w określonym wojewódzkim biurze spisowym, do której należy ankieter, i poinformować o identyfikatorze ankietera.

Powinien również poinformować respondenta o sposobie uzyskania jego numeru telefonu, a także poinformować respondenta o możliwości oraz sposobie uwierzytelnienia ankietera: podając numer telefonu (800 800 800 bezpłatny z telefonów stacjonarnych lub 22 44 44 777 dla połączeń z telefonów komórkowych, płatny zgodnie z cennikiem operatora), pod którym można potwierdzić tożsamość ankietera.

Równie ważną kwestią jest ta, jak rozpoznać rachmistrza i skąd mieć pewność, iż nie jest to podszywająca się pod niego osoba trzecia. Otóż rachmistrz powinien mieć legitymację. Legitymacja zawiera: nr legitymacji, imię, nazwisko, teren działania (gmina), okres ważności, podpis i pieczątkę dyrektora US, pieczęć US, podpis posiadacza, zdjęcie posiadacza, logo CBS). Legitymacja jest ważna z dowodem osobistym.

Identyfikacji rachmistrza można dokonać poprzez wspomnianą infolinię.

Dodatkowo dane rachmistrza można również zweryfikować w urzędzie gminy.

Ponadto należy również wyjaśnić, kto będzie korzystał z informacji, które zostaną zebrane podczas narodowego spisu powszechnego. Otóż z informacji zebranych w spisie korzystać będą instytucje rządowe, samorządowe, placówki naukowe, instytucje międzynarodowe, ale przede wszystkim pośrednio skorzystają na tym obywatele.

Trzeba pamiętać, iż w spisie zbierane są informacje, których nie ma w bieżącej sprawozdawczości, chodzi tu np. o dane dotyczące struktury gospodarstw domowych. Ośrodki badawcze nie przeprowadzają badań na taką skalę, na jaką przeprowadzane jest badanie spisowe. Dlatego przeprowadzenie badania masowego - raz na 10 lat jest tak ważne. To w oparciu o te dane kształtowana będzie polityka danej gminy, np. na temat tego, czy potrzebne jest kolejne przedszkole w gminie.

Warto również podkreślić, że można przeprowadzić samopis internetowy. Mianowicie od 1 kwietnia na stronach internetowych www.stat.gov.pl i www.spis.gov.pl zostanie umieszczony formularz identyfikacyjny, po którego wypełnieniu będzie możliwy dostęp do formularza spisowego.

Bardzo istotne jest również wyjaśnienie kwestii, czy przy unijnym spisie powszechnym w 2011 roku mamy możliwość podania swego faktycznego stanu rodzinnego - pozostawania w związku formalnym (tej samej płci) zawartym poza Polską.

Otóż w świetle prawa obowiązującego w Polsce małżeństwo to związek zawarty pomiędzy mężczyzną i kobietą w formie przewidzianej prawem w urzędach stanu lub w obecności duchownego.

Spis powszechny w 2011 r. przeprowadzony będzie na bazie rejestrów administracyjnych, z których pobierane będą dane dotyczące poszczególnych osób. Polski system rejestrowy nie zawiera informacji o faktach zarejestrowanych za granicą, jeśli nie zostały formalnie zgłoszone w polskim urzędzie stanu cywilnego.

Zgodnie z polskim prawem związek małżeński z osobą tej samej płci zawarty za granicą nie jest odnotowany w polskich systemach administracyjnych czy rejestrach, a zatem brak w rejestrach informacji do zasilania formularza spisowego.

Jednocześnie GUS poinformował, że w spisie powszechnym przewidziana jest możliwość określenia stanu cywilnego prawnego dla małżeństw zawartych poza granicami Polski poprzez wypełnienie formularza internetowego online do spisu pełnego lub do spisu reprezentacyjnego, w przypadku wylosowania mieszkania do takiego badania.

Spisem obejmuje się: osoby stale zamieszkałe i czasowo przebywające w mieszkaniach, budynkach i pomieszczeniach niebędących mieszkaniami, osoby niemające miejsca zamieszkania, a także mieszkania, budynki, obiekty zbiorowego zakwaterowania i inne zamieszkane pomieszczenia niebędące mieszkaniami

Ustawa przewiduje, że w ramach prac spisowych prezes Głównego Urzędu Statystycznego tworzy i prowadzi bazę danych spisu zwaną dalej bazą danych NSP 2011.

Do bazy danych NSP 2011 włącza się informacje przekazane przez podmioty prowadzące systemy informacyjne administracji publicznej. Ponadto do bazy danych włącza się informacje przekazane przez osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą dla tych jednostek lokalnych, których działalnością podstawową jest władanie, zarządzanie lub administrowanie zasobami mieszkaniowymi znajdującymi się w budynkach będących własnością: Skarbu Państwa, zakładów pracy, spółdzielni mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego, jednostek samorządu terytorialnego, pozostałych jednostek posiadających w zarządzie bądź administracji zasoby mieszkaniowe.

Oprócz tego do bazy danych włącza się informacje przekazane przez przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży energii elektrycznej, dostawców publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, a także osoby objęte spisem: za pośrednictwem internetu, drogą wywiadu telefonicznego przeprowadzanego przez ankietera statystycznego oraz drogą wywiadu bezpośredniego przeprowadzanego przez rachmistrza spisowego.

Dane zebrane i zgromadzone w bazie danych NSP 2011 zostaną opracowane i upowszechnione w postaci wynikowych informacji statystycznych.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 1 - 12 i 23 ustawy z 4 marca 2010 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011 roku (Dz.U. nr 47, poz. 277).

Wyjaśnienia Głównego Urzędu Statystycznego (www.stat.gov.pl).