Dla wypalonych zawodowo emerytury częściowe

Od 1 stycznia 2013 r. rozpocznie się stopniowe podwyższanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. To efekt nowelizacji ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227). Zgodnie z nią co kwartał wiek przechodzenia na emerytury będzie się zwiększał o miesiąc. W efekcie tego w ciągu roku osoby oczekujące na przejście na emerytury będą pracować o cztery miesiące dłużej. Po zakończeniu tego procesu mężczyźni w 2020 roku będą przechodzić na emerytury w wieku 67 lat, zaś kobiety - w 2040 roku.

Potrzeba ujednolicenia

Ustalenie na 67 lat wspólnego wieku kobiet i mężczyzn uprawniającego do zakończenia aktywności spowodowało konieczność ujednolicenia wymaganych od kobiet i mężczyzn okresów składkowych i nieskładkowych, które warunkują prawo do otrzymania minimalnej emerytury. Z tego też powodu stało się niezbędne wydłużenie z 20 do 25 lat okresu składkowego i nieskładkowego, uprawniającego kobiety do emerytury w minimalnej wysokości. Te bowiem na podstawie obecnych przepisów mogą otrzymywać minimalną emeryturę mając na swoim koncie 20 lat składkowych i nieskładkowych.

Uchwalona przez Sejm ustawa zakłada, że wydłużając ten staż od 1 stycznia 2014 r. o rok co dwa lata, docelowy staż na poziomie 25 lat uprawniający kobiety do wypłaty emerytury minimalnej będzie osiągnięty po 31 grudnia 2021 r. Konsekwencją tej zmiany jest stopniowe wydłużanie do 25 lat okresu opłacania składek za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne.

Długość stażu ubezpieczeniowego uprawniającego do minimalnej emerytury ma znaczenie tylko wtedy, gdy emerytura z ZUS i otwartego funduszu emerytalnego jest niższa od emerytury minimalnej. Konstytucyjnie zagwarantowana minimalna emerytura przysługuje osobie, która ma wymagany ustawą staż ubezpieczeniowy. W praktyce więc od 2022 roku osoby ubezpieczone będą musiały udowodnić 25 lat. Aby ustalić prawo do minimalnej emerytury, sumuje się okresy na przestrzeni całego życia, ale okresy nieskładkowe mogą stanowić tylko jedną trzecią składkowych.

Nowe rozwiązania

Stopniowa likwidacja możliwości przechodzenia na wcześniejsze emerytury spowodowała konieczność stworzenia nowych rozwiązań, które będą chronić osoby mające problemy z utrzymaniem pracy. Taka ochrona będzie konieczna osobom, które z powodu stanu zdrowia lub wypalenia zawodowego nie będą mogły dopracować do ukończenia 67. roku życia. Dla tej grupy osób stworzono emerytury częściowe. O takie świadczenia będzie można jednak się ubiegać, jeśli ubezpieczony spełni określone warunki.

Kobieta będzie mogła zakończyć aktywność zawodową:

● po ukończeniu 62 lat,

● mając co najmniej 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

Ubezpieczeni po raz pierwszy będą mogli przejść na takie emerytury w 2021 roku. Będą to kobiety, które urodziły się w 1959 roku. W przypadku ubezpieczonych urodzonych w pierwszym kwartale tego roku wiek emerytalny zostanie wydłużony o jeden miesiąc. Kobiety urodzone w kolejnych kwartałach tego roku będą mieć go wydłużany o dodatkowy miesiąc. Tak więc osoby urodzone od 1 października do końca grudnia będą pracować o cztery miesiące dłużej.

Pragnący skorzystać z takiego rozwiązania będą jednak otrzymywać 50 proc. właściwej emerytury. Równocześnie wobec tych osób nie będzie stosowana gwarancja polegająca na obowiązku podwyższania najniższej emerytury. Jednak świadczenie to będzie podlegać waloryzacji na ogólnych zasadach. Pozytywną informacją dla przyszłych emerytów jest to, że osoby takie nie będą musiały się zwalniać u swojego pracodawcy, aby otrzymywać emerytury. Nie będzie także zawieszana ze względu na wysokości przychodów z pracy zarobkowej. Natomiast w 2014 roku na częściowe emerytury będą mogli przechodzić mężczyźni. Z takiej możliwości będą mogli skorzystać ubezpieczeni urodzeni od kwietnia do czerwca 1949 roku, którzy będą mogli przejść na emeryturę po osiągnięciu co najmniej 65 lat i 6 miesięcy. Natomiast mężczyźni urodzeni po 30 września 1953 roku będą już pracować do 67 lat. Oznacza to, że zasada ta będzie obowiązywać w 2020 roku.

Okres przejściowy

Obowiązek dłuższej pracy obejmie nie tylko pracowników i osoby prowadzące działalność gospodarczą, ale także rolników ubezpieczonych w KRUS. Jednak dla tej grupy zawodowej stworzono specjalne rozwiązania przejściowe. Do 31 grudnia 2017 roku kobiety prowadzące gospodarstwa rolne będą mogły przechodzić na emerytury w wieku 55 lat, a mężczyźni - 60 lat pod warunkiem spełnienia wymogów stażowych obecnie obowiązujących. Osoby te będą otrzymywać niższe emerytury o 5 proc. za każdy rok wcześniejszego odejścia z KRUS.

Rolnicy będą także mieli możliwość skorzystania z częściowej emerytury rolniczej. Na takie świadczenie będzie można przejść, mając co najmniej 62 lat - kobieta lub 65 lat - mężczyzna.

W takim przypadku ubezpieczony w KRUS musi udowodnić, że posiada:

● kobieta - 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych,

● mężczyzna - 40 lat okresów składkowych i nieskładkowych.

Harmonogram wydłużania wieku

● 20 lat - do końca grudnia 2013 roku

● 21 lat - od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r.

● 22 lata - od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r.

● 23 lata - od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r.

● 24 lata - od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2021 r.

● 25 lat - od 1 stycznia 2022 r.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1, 3 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa czeka na podpis prezydenta.