Jak szybciej i lepiej wydawać pieniądze z KPO

Autorzy raportu instytutu WiseEuropa „Gonitwa za czasem. Dobre praktyki wdrażania a KPO” wychodzą z dwóch przesłanek. Po pierwsze, większość krajów Unii Europejskiej jest już mocno zaawansowana, jeśli chodzi o wypłatę pieniędzy z Funduszu Odbudowy. Część, jak: Chorwacja, Grecja czy Włochy, wnioskuje już wręcz o wypłatę drugiej transzy. Tymczasem Polska z powodu sporu o praworządność z Komisją Europejską załapała już spore opóźnienie, a fundusze będą dostępne najwczesniej w 2026 r. „Jest to problematyczne na wielu płaszczyznach, natomiast w kontekście KPO przyczynia się do ryzyka niewykorzystania przez Polskę środków z tego mechanizmu” - czytamy. A ponieważ czasu będzie mało, eksperci przeanalizowali, jak inni realizują krajowe plany odbudowy, by zebrać doświadczenia, które pozwolą nam szybko i sprawnie wydawać pieniądze, gdy już ruszy finansowanie.

Jako wzorzec eksperci WiseEuropa wskazują Danię z rozwiniętym systemem nadzoru i audytu. Już w 2020 r. duński rząd powołał Zielone Forum Biznesowe składające się z przedstawicieli władz, przedsiębiorstw, związków zawodowych, naukowców oraz zielonych organizacji pozarządowych. Jego pierwotnym celem była szeroka konsultacja pomysłów, które potem złożyły się na KPO. Teraz może ono także zgłaszać rekomendacje dotyczące realizacji planu. Duńskie instytucje kontroli i audytu KPO to z jednej strony niezależne od rządu Narodowe Biuro Kontroli, czyli duński odpowiednik Najwyższej Izby Kontroli, a z drugiej - podległy resortowi finansów Urząd Kontroli i Nadzoru. Jak podkreśla WiseEuropa, na podstawie doświadczeń Kopenhagi warto zaangażować we wdrażanie KPO nie tylko stronę społeczną, lecz także zwiększyć mandat instytucji kontrolnych, takich jak NIK.