Rolnicy przejedli unijne renty strukturalne

Nadal ich właściciele przekazują grunty dzieciom, a nie sprzedają ich innym rolnikom na powiększenie już istniejących gospodarstw.

- W trzecim kwartale tego roku rozpoczniemy przyjmowanie nowych wniosków od rolników pragnących przekazać gospodarstwa rolne w zamian za renty strukturalne - mówi Artur Ławniczak, wiceminister rolnictwa.

Unijny program przyznawania rolnikom prawa do specjalnych rent budzi jednak wiele kontrowersji. Z danych GUS wynika, że program rent strykturalnych objął niespełna 3 proc. gospodarstw rolnych. Przeciętna wielkość indywidualnego gospodarstwa powyżej 1 ha zwiększyła się z kolei tylko o 4 proc. (z 7,5 do 7,8 ha). Przy czym tylko 10 proc. tego wzrostu można przypisać programowi rent strukturalnych. Eksperci z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej obliczyli, że z tego prawie 48 proc. stanowiły gospodarstwa przekazane następcy, na przykład dziecom czy wnukom.

- To są wyrzucone pieniądze, bowiem rolnicy przejadają unijne pieniądze przeznaczone na restrukturyzację gospodarstw rolnych. Przekazywanie ich dzieciom oznacza zachowanie istniejącego statusu - mówi profesor Katarzyna Małysz-Duczkowska ze Szkoły Głównej Handlowej.

Z powodu dużej niechęci rolników indywidualnych, którzy przechodzili na renty, do przekazywania posiadanej ziemi poza rodzinę, zlikwidowano tylko nieliczne gospodarstwa. A te świadczenia miały służyć właśnie konsolidacji gospodarstw rolnych, Chodziło o to, aby były on większe, a dzięki temu bardziej zyskowne.

Irena Wóycicka z Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową, zwraca uwagę, że renty strukturalne są traktowane jak wcześniejsze emerytury z KRUS. Tam bowiem także rolnik przechodzący na emeryturę musi zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego.

- Winni są politycy, którzy negocjując warunki przyznawania rent strukturalnych stworzyli system umożliwiający podział gospodarstw. Około 6 proc. ogółu przekazanych za świadczenie uległo podziałowi na kilka mniejszych obszarowo gospodarstw - mówi Władysław Serafin, prezes Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.

To doprowadziło do niewłaściwego wykorzystywania unijnych środków.

Rent i sposobu ich przyznawania broni Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

- Celem rent strukturalnych jest poprawa struktury obszarów gospodarstw rolnych. Dzięki środkom z UE możliwe było przekazanie gospodarstw młodym rolnikom oraz zwiększenie powierzchni. Renty te pełnią także funkcję społeczną. O tym nie wolno zapominać - mówi Artur Ławniczak.

Tłumaczy, że zapewniają dochód osobom, które nie osiągnęły wieku emeytalnego, a z różnych przyczyn nie mogą dalej prowadzić gospdoarstwa.

Natomiast Wiktor Szmulewicz, prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych, zwraca uwagę, że dopiero teraz wprowadzono system punkowy, który umożliwi sprawiedliwe przyznanie ostatnich 6 tys. świadczeń. Jego zdaniem takie zasady powinny obowiązywać od początku, wówczas faktycznie świadczenia te spowodowałyby likwidację małych gospodarstw.

Bożena Wiktorowska