Zmiana. Idea nieracjonalna, ale konsekwencje poważne

Andrzej Duda wygrał, mówiąc bez przerwy o zmianie, i takie też zapewne były motywacje wielu osób, zwłaszcza młodych, które na niego głosowały. Jaka zmiana, na czym polega, dokąd prowadzi? To już kwestie mało istotne. Kilkakrotnie w Europie idea zmiany spowodowała poważne polityczne konsekwencje. Czasem rewolucyjne, czasem ewolucyjne. Idea zmiany jest w znacznym stopniu nieracjonalna, tak jak czasem nieracjonalne bywają zachowania społeczeństw, w czym nie ma nic złego ani dobrego. Tak po prostu bywa. Idea zmiany jest nieracjonalna na przykład dlatego, że w zasadzie dana demokratyczna władza nie przegrywa w okresie niezłej sytuacji gospodarczej, jaką mamy w Polsce. Przegrywa najczęściej, kiedy zablokowane zostaną możliwości awansu społecznego dużych grup ludności. Tak było u początków Rewolucji Francuskiej, tak było po 1918 r. i tak było w 1968 r. na Zachodzie. Przytaczam specjalnie zupełnie odmienne sytuacje, by pokazać, że za każdym razem idzie o inne grupy ludności.