Od lipca będzie pobierana opłata elektroniczna

Od 1 lipca wprowadzony zostanie system poboru opłaty elektronicznej. Będzie ona pobierana za przejazd wybranymi autostradami, drogami ekspresowymi i odcinkami dróg krajowych. Na początku będzie to 1565 km dróg zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).

Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej ma dotyczyć trzech kategorii pojazdów. Będą to pojazdy samochodowe o masie powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton; pojazdy samochodowe o masie co najmniej 12 ton oraz autobusy niezależnie od ich masy.

Uruchomienie systemu oznacza wdrożenie zasad: "użytkownik płaci" i "zanieczyszczający płaci". Stawki będą bowiem różnicowane ze względu na emisję spalin. Docelowo opłatą elektroniczną zostaną objęte wszystkie odcinki autostrad, dróg ekspresowych oraz wybrane odcinki dróg krajowych - zapowiedziano w rządowym komunikacie.

Drogi, na których będzie pobierana opłata elektroniczna oraz wysokości stawek opłaty, określa przyjęte przez rząd rozporządzenie. Rada Ministrów wydała także rozporządzenie w sprawie obliczania maksymalnej stawki opłaty elektronicznej.

Rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej wejdzie w życie 1 lipca 2011 r.

Biorąc pod uwagę potrzebę utrzymania i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci drogowej oraz klasę drogi, w załącznikach do rozporządzenia wskazano drogi krajowe lub ich odcinki klasy "A" (autostrady) i "S" (drogi ekspresowe), na których pobierana będzie opłata elektroniczna - nr 1. W rozporządzeniu określono również drogi krajowe lub ich odcinki klasy GP (drogi główne ruchu przyspieszonego) i "G" (drogi główne), na których pobierana będzie opłata elektroniczna - nr 2. W rozporządzeniu określono też wysokość stawek opłaty elektronicznej dla dróg krajowych klasy "A" (autostrady) i "S" (drogi ekspresowe) lub ich odcinków, na których pobierana będzie opłata elektroniczna - nr 3. Ponadto rozporządzenie ustanawia wysokość stawek opłaty elektronicznej dla dróg krajowych klasy GP (drogi główne ruchu przyspieszonego) i "G" (drogi główne) lub ich odcinków, na których pobierana będzie opłata elektroniczna - nr 4.

1 lipca opłata elektroniczna zastąpi obecnie funkcjonującą - ryczałtową opłatę za przejazd po drogach krajowych (tzw. system winietowy). Docelowo opłatą elektroniczną zostaną objęte wszystkie odcinki autostrad (zarządzanych przez GDDKiA), dróg ekspresowych oraz wybrane odcinki dróg krajowych.

W początkowym okresie, czyli od 1 lipca 2011 r., opłata elektroniczna ma być pobierana na około 579 km autostrad, około 554 km dróg ekspresowych i około 432 km dróg krajowych, co stanowi łącznie 1565 km dróg zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad.

Pierwsza rozbudowa systemu możliwa będzie w styczniu 2012 r. Wtedy około 150 km autostrad i dróg ekspresowych można będzie włączyć do systemu opłaty elektronicznej. Druga rozbudowa systemu planowana jest na początek 2013 roku. Można by wtedy opłatami elektronicznymi objąć kolejne 970 km autostrad i dróg ekspresowych oraz wybrane drogi krajowe (chodzi o drogi, które nie będą przebudowywane w celu uzyskania parametrów klasy "A" lub "S").

Trzecia rozbudowa - to ewentualnie styczeń 2014 r. Wtedy opłaty byłyby pobierane na dalszych 200 km dróg ekspresowych. Zakłada się, że w 2014 roku system opłaty elektronicznej obejmie około 2880 km autostrad, dróg ekspresowych oraz wybranych dróg krajowych.

Zgodnie z rozporządzeniem stawki opłaty elektronicznej różnicowane będą ze względu na kategorie pojazdów (chodzi o pojazdy samochodowe o masie powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, pojazdy samochodowe o masie co najmniej 12 ton oraz autobusy niezależnie od ich masy), a także klasy emisji spalin. Wysokość stawek będzie wynosić od 0,20 do 0,53 zł/km dla autostrad i dróg ekspresowych oraz od 0,16 do 0,42 zł/km dla pozostałych dróg krajowych.

Szacuje się, że od lipca 2011 r. do czerwca 2018 r. wpływy z opłaty wyniosą 14,2 mld zł i stanowić będą przychód Krajowego Funduszu Drogowego, z którego finansowane są inwestycje drogowe.

Drugie rozporządzenie przyjęte przez rząd dotyczy obliczania maksymalnej stawki opłaty elektronicznej.

W rozporządzeniu przedstawiono szczegółową metodę obliczania maksymalnej stawki opłaty elektronicznej za przejazd jednego kilometra drogą krajową (lub na jej odcinku). Opłata ta będzie obliczana odrębnie dla klasy technicznej drogi krajowej: "A" (autostrady) i "S" (drogi ekspresowe) oraz GP (drogi główne ruchu przyspieszonego) i "G" (drogi główne).

Ustalenie maksymalnej stawki opłaty elektronicznej odrębnie dla wskazanych klas technicznych jest celowe ze względu na zróżnicowanie kosztów związanych z budową i utrzymaniem określonej drogi krajowej. Nie powinna zatem wystąpić sytuacja, w której stawka opłaty maksymalnej będzie jednakowa dla wszystkich dróg krajowych. Zgodnie z rozporządzeniem wysokość maksymalnej stawki opłaty elektronicznej będzie obliczana na podstawie kosztów: budowy drogi krajowej, finansowych, utrzymania i remontów, ochrony oraz zarządzania, a także poboru opłaty elektronicznej.

Stawka wyliczona na podstawie tego rozporządzenia stanowi maksymalny pułap przy ustalaniu stawek stosowanych za przejazd. Stawki maksymalne wynoszą: dla sieci autostrad i dróg ekspresowych - 1,28 zł za 1 km i dla pozostałej sieci dróg krajowych - 0,55 zł za 1 km. Wzór na obliczenie stawki maksymalnej uwzględnia wszystkie koszty związane z budową i eksploatacją sieci dróg objętej opłatami. Rozporządzenie wchodzi w życie po 14 dniach od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Szacuje się, że od lipca 2011 r. do czerwca 2018 r. wpływy z opłaty wyniosą 14,2 mld zł i trafią do Krajowego Funduszu Drogowego

Uruchomienie systemu opłaty elektronicznej oznacza, że korzystanie z infrastruktury drogowej będzie odbywać się na zasadach: "użytkownik płaci" oraz "zanieczyszczający płaci" (stawki będą zróżnicowane ze względu na emisję spalin)

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, przedłożone przez ministra infrastruktury.

Rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie obliczania maksymalnej stawki opłaty elektronicznej.