Kiedy i gdzie można podjąć dalszą naukę bez matury

Mimo że uczeń ma bardzo dobre wyniki na świadectwie ukończenia technikum chemicznego i pozostałe wysokie wyniki maturalne, nie ma możliwości podjęcia studiów w żadnej szkole wyższej. Nawet jeśli przedmioty wymagane przez nią dotyczą nauk ścisłych. Egzaminem uprawniającym do przyjęcia na studia jest matura.

Obecnie, aby zdać maturę, trzeba zaliczyć pięć egzaminów. Trzy pisemne na poziomie podstawowym (język polski, matematykę i język obcy nowożytny) oraz dwa ustne (język polski i język obcy). Oprócz tego uczeń może podchodzić do egzaminów dodatkowych, które mogą zwiększyć jego szansę na podjęcie nauki na konkretnym kierunku studiów. Ale zdanie matury uzależnione jest tylko od przedmiotów obowiązkowych.

Oznacza to, że bez względu na to, z ilu pozostałych egzaminów otrzyma bardzo dobre oceny, nie zda jej, jeśli nie zaliczy jednego z tych pięciu wymienionych na poziomie minimum 30 proc. Jeśli natomiast zda wszystkie obowiązkowe egzaminy, ale nie zaliczy dodatkowego, to nie wpłynie to na ostateczny wynik maturalny. Jednak może to obniżyć jego szanse na podjęcie konkretnych studiów, szczególnie na kierunkach, gdzie jest ten przedmiot wymagany.

Art. 169, ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Mimo że już teraz uczelnie prowadzą rekrutację, to trwa ona nawet jeszcze we wrześniu. Dlatego uczeń, który musi przystąpić do sierpniowej poprawki, będzie również mógł wziąć udział w rekrutacji na studia, jeśli uda mu się zdać egzamin. Co prawda może być mu trudniej dostać się na wymarzony, wybrany kierunek na studiach bezpłatnych w uczelni publicznej. Najbardziej popularne kierunki w szkołach publicznych najczęściej są już zapełnione w lipcu. Ale pozostają miejsca na studiach wieczorowych lub zaocznych. Dostanie się na nie, na niektórych uczelniach, daje studentom, po pierwszym roku nauki możliwość przejścia na studia dzienne (bezpłatne). Warunkiem takiego przeniesienia jest wysoka średnia ocen.

Warto też pamiętać, że maturzysta, aby wziąć udział w rekrutacji, musi uiścić opłatę rekrutacyjną. Wynosi ona od 85 zł do 150 zł na uczelniach publicznych. Uczeń pozna swoje wyniki maturalne najpóźniej do 30 czerwca. Jeśli dokona zapłaty wcześniej, a potem okaże się, że jednak matury nie zdał i musi przystąpić do egzaminu poprawkowego, może mu być trudno odzyskać wpłacone pieniądze. W takiej sytuacji uczelnia może zaliczyć nadpłatę na poczet przyszłej rekrutacji w kolejnych turach w sierpniu i wrześniu, ale wtedy maturzysta ma już ograniczony wybór kierunków studiów. Jeśli jednak szkoła zdecyduje się zwrócić uczniowi pieniądze, z uwagi na niemożność wzięcia przez niego udziału w rekrutacji w pierwszej turze, to najwcześniej wypłaci mu je pod koniec września albo nawet w październiku.

Art. 44, ust. 1 pkt 4 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Abiturient szkoły średniej może bez matury kontynuować naukę w szkole policealnej. Obecnie oferują one duży wybór nauki zawodu - m.in. księgowość, ochroniarstwo, kosmetyka czy gastronomia. Nauka w szkole policealnej może trwać do 2,5 roku. Kończy się egzaminem dyplomowym.

Uczeń szkoły średniej, który nie zdał matury, nie ma jednak możliwości podjęcia studiów. Ale w trakcie nauki w szkole policealnej może poprawić maturę i po jej ukończeniu, albo jeszcze w trakcie, zdawać na studia w szkole wyższej.

Art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Naukę w szkole policealnej może podąć tylko abiturient szkoły średniej (m.in. liceum), która pozwala na kontynuowanie nauki w tego typu placówkach. Osoba, która ma jedynie świadectwo ukończenia zawodówki, aby mogła się kształcić w szkole policealnej, musi najpierw ukończyć technikum uzupełniające albo liceum dla dorosłych. Kształcenie w nich trwa odpowiednio trzy lub dwa lata. Warto wiedzieć, że Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje stopniowe wygaszanie nauki w technikach uzupełniających i ich zamykanie. Po ukończeniu edukacji w tych szkołach uczeń może także podchodzić do matury. Może również (bez zaliczenia egzaminu dojrzałości) po ukończeniu jednej z nich podjąć naukę w szkole policealnej.

Art. 9 ust. 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Technikum jest rodzajem szkoły średniej. Jego abiturient ma możliwość podjęcia nauki w szkole policealnej. Nie musi w tym celu uzupełniać matury.

Szkoły te oferują kształcenie w ramach różnych zawodów, również w zakresie nauk ekonomicznych. Jednak wiedza zdobyta podczas kształcenia w szkole policealnej ma częściej charakter bardziej praktyczny. Nie jest ona tak obszerna jak podczas studiów w szkole wyższej. Trwa krócej - maksymalnie 2,5 roku, a na studiach - minimum 3 lata.

Warto też wiedzieć, że szkoły policealne oferują najczęściej kształcenie płatne. Ceny wynoszą około kilkuset złotych miesięcznie.

Art. 9 ust. 1, pkt g, art. 94a, ust. 6, pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Zdany egzamin maturalny jest niezbędny, aby podjąć naukę w szkole wyższej. Dlatego osoba, która ukończyła naukę w liceum w roku 2002, jeśli chce studiować, jest zobowiązana ponownie przystąpić do matury, aby ją uzupełnić. Musi też jeszcze raz zdawać wszystkie egzaminy. Na poprawkę jednego przedmiotu miała czas przez pięć lat od pierwszego podejścia. Co więcej, obecnie ma prawo przystąpić tylko do nowej matury. To oznacza, że musi zdawać wszystkie egzaminy obowiązkowe. Trzy pisemne na poziomie podstawowym (język polski, matematyka, język nowożytny) oraz dwa ustne (język polski, język obcy). W 2002 roku matura z matematyki nie była obowiązkowa. Inaczej były też konstruowane egzaminy maturalne. Trzeba to wziąć pod uwagę, przygotowując się do zaliczenia. Ponadto abiturient powinien też zdawać przedmioty dodatkowe, z których chce podejść do matury na poziomie rozszerzonym. Należy je wybrać zgodnie z wymaganiami wydziału uczelni dla określonego kierunku studiów. Najczęściej są to jeden lub dwa główne przedmioty.

Art. 169, ust. 4 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Uczelnie nie zawsze wymagają od kandydatów przystąpienia do egzaminów wstępnych. Uznają jedynie wyniki matury. Ale w niektórych szkołach zasadą jest, że dla osób z tzw. starą maturą są organizowane dodatkowe egzaminy wstępne. Chodzi o to, aby wyrównać warunki przyjmowania do szkół wyższych abiturientów ze starą i nową maturą. I tak np. skoro w przypadku uczniów z nową maturą brany jest także pod uwagę wynik egzaminu zdawanego na maturze z matematyki rozszerzonej, to wymagają od kandydatów ze starą maturą przystąpienia do zbliżonego poziomem egzaminu z tego przedmiotu. Są one organizowane przez uczelnie.

Art. 169, ust. 4 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl