Jak i kiedy nauczyciel może dorobić w czasie wakacji

W czasie wakacji nauczyciele mogą podjąć dodatkowe zatrudnienie. Wtedy, poza pensją wynikającą z zatrudnienia w szkole, otrzymają wynagrodzenie za dodatkową pracę. Samorząd, jeśli chce zatrudnić nauczyciela np. jako opiekuna wypoczynku dla dzieci i młodzieży, musi podpisać z nim stosowną umowę. Ta forma dodatkowego zatrudnienia nie wymaga od samorządów zastosowania przepisów Karty nauczyciela. Tak więc warunki pracy, zakres obowiązków oraz stawka są indywidualnie określane w umowie cywilnoprawnej.

Samorządy i szkoły mogą zorganizować dzieciom i młodzieży wypoczynek w czasie wakacji. Swoje pomysły na spędzenie wolnego czasu mogą zgłaszać uczniowie, rodzice czy nauczyciele. Ostatecznie o tym, czy szkoła będzie w wakacje otwarta, decyduje samorząd.

Były dyrektor musi posiadać zaświadczenia o ukończeniu kursu kierowników wypoczynku. Obowiązek posiadania takiego zaświadczenia nie dotyczy wyłącznie osób zajmujących aktualnie stanowiska kierownicze w publicznych szkołach i placówkach. Organizatorzy powinni przechowywać kopie dokumentów poświadczających kwalifikacje wychowawców i kierownika wypoczynku. Kopie dokumentów poświadczających kwalifikacje kadry zatrudnianej do opieki nad uczestnikami i kierowania wypoczynkiem powinny być przechowywane przez okres trzech lat.

Gmina, która decyduje się na organizację takiego wypoczynku, musi wcześniej zatrudnić na podstawie umowy-zlecenia kierowników i wychowawców.

Podstawowym warunkiem, jaki musi spełniać kierownik wypoczynku, jest posiadanie przez niego zaświadczenia o ukończeniu kursu dla kierowników wypoczynku obejmującego program ustalony przepisami rozporządzenia. Ponadto osobami uprawnionymi do kierowania wypoczynkiem są: nauczyciele, instruktorzy harcerscy w stopniu co najmniej podharcmistrza lub inne osoby, które spełniają następujące warunki:

● mają zaświadczenie o ukończeniu kursu dla kierowników wypoczynku,

● są osobami pełnoletnimi, z co najmniej średnim wykształceniem, mają odpowiednie warunki zdrowotne i predyspozycje do pracy z dziećmi i młodzieżą,

● mają co najmniej trzyletni staż pracy opiekuńczo-wychowawczej lub dydaktyczno-wychowawczej.

Za pracę opiekuńczo-wychowawczą lub dydaktyczno-wychowawczą uznaje się pracę z dziećmi i młodzieżą w różnego typu placówkach, klubach sportowych, ośrodkach socjoterapeutycznych, świetlicach środowiskowych, domach kultury itd. Wymagany trzyletni staż pracy oznacza trzy pełne lata doświadczenia, a nie np. trzy przepracowane sezony letniego wypoczynku. Trzeba też zaznaczyć, że niedozwolone jest łączenie funkcji kierownika i wychowawcy. Uniemożliwia to spełnianie przez kierownika podstawowych funkcji związanych np. z delegowaniem zadań wychowawcom oraz sprawowaniem kontroli nad realizacją tych zadań. Na tych stanowiskach najczęściej zatrudniani są nauczyciele na okres dwóch tygodni.

Nauczyciel w zależności od miejsca zamieszkania w czasie wakacji może dorobić za dwa tygodnie od tysiąca złotych do nawet dwóch tysięcy złotych. Nauczyciele poza opieką muszą też często pomóc gminom w zorganizowaniu wypoczynku dla dzieci i młodzieży. Dlatego zanim zostanie zorganizowany dla dzieci wypoczynek, trzeba wcześniej określić jego program, regulamin, a także przeprowadzić nabór i podzielić chętnych na grupy. Wtedy samorządom pozostaje zadbać o pieniądze na wakacyjny wypoczynek. Najczęściej organizacja wypoczynku dla dzieci i młodzieży jest zadaniem realizowanym dobrowolnie przez gminę i nie otrzymuje ona z tego tytułu żadnego dofinansowania np. z budżetu państwa. Z wygospodarowanych pieniędzy finansowane są m.in. wycieczki do zoo, lekcje muzealne, zajęcia sportowe i edukacyjne.

W par. 12 ust. 1 rozporządzenia ministra edukacji narodowej w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki wymienione są grupy osób, które mogą pełnić funkcję wychowawcy wypoczynku. Trzeba jednak zaznaczyć, że za nauczyciela uznać należy osobę posiadającą wymagane kwalifikacje do zatrudnienia na stanowisku nauczyciela, a więc zarówno emerytowanego nauczyciela, jak i absolwenta szkoły wyższej, który uzyskał kwalifikacje do zatrudnienia na stanowisku nauczyciela w szkole lub placówce oświatowej. Tylko w przypadku jeżeli nauczyciel akademicki posiada ww. kwalifikacje, może zostać zatrudniony jako wychowawca wypoczynku.

Jeśli gmina boryka się z problemami finansowymi, nauczyciele mogą zrezygnować z wynagrodzenia za pracę przez dwa tygodnie wakacji. Mogą więc potraktować te dodatkowe zajęcie jako wolontariat. Taką formę pomocy mogą zaproponować ci pedagodzy, którzy korzystają w tym czasie z urlopu dla poratowania zdrowia. Takie osoby bezwzględnie nie mogą dorabiać w wakacje. Nie tylko przy organizacji wycieczek, ale także w jakiejkolwiek innej formie. Pedagog nie może w tym czasie prowadzić działalności gospodarczej, pracować na etacie lub zlecenie i czerpać z tych źródeł dochodu. Jeżeli by ten zakaz złamał, to dyrektor szkoły ma obowiązek odwołać nauczyciela z urlopu, określając termin, w którym powinien wrócić do pracy.

Warto zwrócić uwagę, że pojęcie działalności zarobkowej nie jest określone w Karcie nauczyciela - inaczej mówiąc, przepisy nie definiują tego pojęcia. Przed odwołaniem z urlopu dyrektor szkoły musi zatem sam rozstrzygnąć, czy działania podejmowane przez nauczyciela mieszczą się w ramach działalności zarobkowej. Podstawą do odwołania nauczyciela z urlopu zdrowotnego jest uzyskiwanie przez nauczyciela przychodów z tytułu podjętej działalności. Można zatem przyjąć, iż każda forma działalności, która przynosi nauczycielowi przychody, jest działalnością zarobkową. Wynika z tego, że np. prowadzenie działalności gospodarczej przez nauczyciela jest działalnością zarobkową, a zatem nauczycielowi, który ma zarejestrowaną na siebie taką działalność, nie można udzielić urlopu dla poratowania zdrowia. Z definicji ustawowej wynika, że działalność gospodarcza ma zawsze charakter zarobkowy. Podejmowanie i kontynuowanie przez nauczyciela działalności zarobkowej w trakcie urlopu dla poratowania zdrowia jest zabronione. Nauczyciel korzystający z urlopu dla poratowania zdrowia może jedynie zostać wolontariuszem, gdyż wolontariat nie jest ani nawiązaniem stosunku pracy, ani podjęciem działalności zarobkowej.

Od 23 sierpnia będzie przeprowadzany egzamin poprawkowy dla tych maturzystów, którzy nie zdali matury. Będzie to egzamin pisemny z przedmiotu, z którego maturzysta nie zdał, a także w następnych dniach egzaminy poprawkowe ustne. Okręgowe komisje egzaminacyjne (OKE) pokrywają koszty związane ze sprawdzaniem egzaminów pisemnych. Z nauczycielami, którzy są wpisani na listę egzaminatorów, OKE podpisuje umowy, w których wskazuje zakres ich obowiązków oraz wysokość wynagrodzenia. W zależności od przedmiotu i zakresu egzaminu podstawowego lub rozszerzonego, za sprawdzenie jednej pracy nauczyciel otrzymuje średnio około 30 zł.

Nauczyciel w wakacje może też sobie dorobić, udzielając korepetycji uczniom, którzy na przykład warunkowo otrzymali promocję do kolejnej klasy. Trzeba jednak zaznaczyć, że pedagog nie powinien udzielać dodatkowych lekcji bezpośrednio uczniowi, którego uczy. W praktyce nie zawsze jest to przestrzegane. Nie ma przepisów, które uznawałyby to np. za naruszenie obowiązków pracowniczych. Udzielanie płatnych korepetycji swoim uczniom można uznać co najwyżej za nieetyczne postępowanie nauczyciela. Nauczyciel, który chce udzielać korepetycji uczniom, nie musi zakładać firmy i rejestrować działalności gospodarczej. Wystarczy, że z rodzicami lub uczniem zawrze umowę cywilnoprawną o świadczeniu usług. W takiej umowie powinna zostać określona m.in. liczba godzin oraz stawki za udzielone korepetycje.

Korepetycje można jednak prowadzić nawet w czasie trwania roku szkolnego. Nie mogą one odbywać się na terenie szkoły lub w ramach tzw. godzin karcianych, których dysponentem jest dyrektor szkoły. Nauczyciele w czasie wakacji mogą dorabiać w każdym zawodzie. Dlatego np. historyk może zrobić kurs pilotów wycieczek lub też przewodników po mieście. Nauczyciel musi jednak pamiętać, aby wykonywane dodatkowe zajęcie nie uchybiało jego zawodowi. W takim wypadku nauczyciel może podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej, która może zakończyć się jego zwolnieniem.

Nauczyciel ma prawo do urlopu od końca roku szkolnego aż do 31 sierpnia. Trzeba jednak pamiętać, że dyrektor szkoły najczęściej pod koniec roku szkolnego ma prawo zobowiązać nauczycieli do przeznaczenia tygodniowego urlopu na przygotowanie się do nowego roku szkolnego. Najczęściej pod koniec wakacji zwoływana jest więc m.in. rada pedagogiczna. Co więcej, dla niektórych ten czas wiąże się z obowiązkami związanymi z przeprowadzeniem egzaminów poprawkowych z matur. Nauczyciel powinien więc uzgodnić wyjazd z dyrektorem.

Nauczyciel nie może dorabiać w czasie wakacji jeśli w tym czasie korzysta z urlopu dla poratowania zdrowia. Nie musi zakładać firmy aby udzielać korepetycji uczniom

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Art. 6, 75, ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Par. 12 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. nr 135, poz. 1516).