Europejskie Ramy Kwalifikacji

ERK mają służyć jako instrument ułatwiający porównywanie kwalifikacji nadawanych w różnych krajach UE, dzięki któremu kwalifikacje z danego kraju stają się bardziej czytelne i łatwiejsze do zrozumienia w różnych państwach i systemach kwalifikacji w Europie.

Idea Europejskich Ram Kwalifikacji (ERK) pojawiła się w 2004 roku. Została sformułowana przez Komisję Europejską w październiku 2006 roku, formalnie przyjęta przez Parlament Europejski 23 kwietnia 2008 roku (zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie Europejskich Ram Kwalifikacji dla Uczenia się przez Całe Życie). Zalecenie to poprzedzone zostało decyzją konferencji ministrów odpowiedzialnych za szkolnictwo wyższe podjętej w Bergen w 2005 roku, w czasie której uznano, że kraje uczestniczące w Procesie Bolońskim powinny wdrożyć Ramy Kwalifikacji dla Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego (Framework for Qualifications of the European Higher Education Area). Istotnym uzupełnieniem zalecenia Parlamentu i Rady w sprawie ERK z 2008 r. było zalecenie z 18 czerwca 2009 r. dotyczące edukacji zawodowej (Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskiego systemu transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET).

ERK mają być spójnym punktem odniesienia dla systemów krajowych i pozwolą na zintegrowanie efektów uczenia się, niezależnie od tego, gdzie i jak długo ma miejsce proces uczenia się: w systemie edukacji czy poza nim: w edukacji formalnej lub pozaformalnej, w ramach kształcenia ogólnego i zawodowego, w szkołach, na uczelniach, a także na kursach i szkoleniach zawodowych, ale także w ramach samodzielnej nauki (uczenie się nieformalne). Docelowo wszystkie kwalifikacje nadawane w Europie (poświadczone przez dyplomy, świadectwa, certyfikaty, upoważnienia) będą zawierały odniesienie do krajowych ram kwalifikacji, a za ich pośrednictwem do Europejskich Ram Kwalifikacji.

Wprowadzenie ERK, w założeniu, miało nie tylko ukierunkować, ale również zmotywować poszczególne kraje do UE do prac nad stworzeniem krajowych ram kwalifikacji. Należy bowiem podkreślić, że wszystkie kraje europejskie, które przystępują do wdrożenia ram krajowych, robią to dobrowolnie, ponieważ wspomniane zalecenie PE i Rady nie ma mocy wiążącej.

Każdy kraj członkowski UE buduje własny model ram kwalifikacji, który powinien odnosić nadawane w tym kraju kwalifikacje do ośmiu poziomów ram europejskich. Warto przy tym pamiętać, że zbudowanie krajowych ram i odniesienie ich do europejskich jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym dla sprawnego funkcjonowania systemu. Wewnątrz każdego krajowego systemu kwalifikacji konieczne będzie ponadto: zapewnienie systemu jakości, weryfikacji i potwierdzania kompetencji nabytych w systemie edukacji pozaformalnej oraz poprzez uczenie się nieformalne, utworzenie instytucji zarządzającej krajowym rejestrem kwalifikacji i wiele innych.

Jakie wymierne korzyści mogą dać ERK? Według Międzynarodowej Organizacji Pracy ERK dają większą orientację, co do możliwości wykorzystania własnych umiejętności, a więc zwiększają szansę na zatrudnienie, karierę i zarobki. Przedsiębiorcom natomiast dają transparentne wskaźniki umożliwiające poznanie umiejętności osób starających się o pracę; pomagają rozpoznawać brak umiejętności i określić wówczas potrzeby szkoleniowe; pomagają też w planowaniu rozwoju zasobów ludzkich.

Prace nad ERK podzielono na etapy. Pierwszym etapem prac nad wdrażaniem krajowego systemu kwalifikacji jest opracowanie modelu ram kwalifikacji i jego konsultacja z ekspertami międzynarodowymi.

Kraj projektując swoje ramy kwalifikacji może dostosować je do cech istniejącego systemu kwalifikacji (Norwegia) lub znacznie go zmodyfikować (Chorwacja). Ramy kwalifikacji w poszczególnych krajach mogą różnić się od ERK pod względem liczby poziomów, np. Szkocja zaproponowała 12 poziomów, lub sposobu opisu kwalifikacji funkcjonujących w danym kraju np. Malta, Niemcy. Na podstawie krajowych uregulowań prawnych formalnie przyjęte ramy kwalifikacji posiadają: Irlandia, Wielka Brytania, Malta, Belgia (Flandria), Estonia, Litwa i Portugalia.

Drugi etap prac nad wdrożeniem krajowego systemu kwalifikacji to sporządzenie tzw. raportu referencyjnego, czyli dokumentu, w którym przedstawiony zostanie model Krajowych Ram Kwalifikacji wraz z innymi elementami systemu kwalifikacji i w którym poziomy efektów uczenia się właściwe dla ram krajowych zostaną przypisane do odpowiednich deskryptorów poziomów w ERK (wraz ze stosownym uzasadnieniem). Raport referencyjny powinien zawierać opis systemu walidacji i zapewniania jakości oraz opis instytucji do spraw krajowego systemu kwalifikacji.

Nad zatwierdzeniem raportu referencyjnego czuwa Grupa Doradcza (EQF Advisory Group) posiadająca mandat Komisji Europejskiej, władz państw członkowskich, jak również partnerów społecznych.

Formalnie zatwierdzone raporty referencyjne przez Grupę Doradczą posiadają Irlandia, Wielka Brytania, Malta i Francja. Docelowo nad krajowymi raportami referencyjnymi pracują wszystkie pozostałe kraje Unii Europejskiej. Zakłada się, że ostatecznie wszystkie kwalifikacje nadawane w Europie (poświadczone przez dyplomy, świadectwa, certyfikaty, upoważnienia) będą zawierały odniesienie do Europejskich Ram Kwalifikacji.

Entuzjaści edukacji i Kwalifikacje po europejsku to dwa projekty unijne, które realizuje Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Celem projektu Entuzjaści edukacji, czyli "Badania jakości i efektywności edukacji oraz instytucjonalizacja zaplecza badawczego" (od kwietnia 2009 r. do czerwca 2015 r.) jest poprawa jakości polskiej edukacji. W ramach projektu IBE realizuje m.in. kilkadziesiąt badań interdyscyplinarnych, prowadzi współpracę krajową i międzynarodową, opracowuje raporty o stanie edukacji oraz narzędzia dydaktyczne dla nauczycieli dostępne bezpłatnie na portalu projektu (www.eduentuzjasci.pl). Na portalu jest też dostępna Baza Informacji o Badaniach Edukacyjnych (BIBE).

Kwalifikacje po europejsku to inaczej projekt "Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie" (od lipca 2010 r. do końca 2013 r.), który kontynuuje prace eksperckie mające na celu przygotowanie rozwiązań dla wprowadzenia Polskiej Ramy Kwalifikacji.

- Zajmujemy się edukacją począwszy od przedszkolnej aż po wiek dojrzały, czyli z perspektywy uczenia się przez całe życie - mówi Michał Federowicz, dyrektor IBE. - Oba projekty się uzupełniają. Skoro mówimy o tym, co ktoś powinien umieć i wiedzieć, jakie posiadać kompetencje na każdym etapie edukacji, czyli określamy poziom w ramach Polskiej Ramy Kwalifikacji, to w projekcie Entuzjaści Edukacji zajmujemy się efektami uczenia się i obmyślamy co zrobić, by ten poziom był osiągnięty, jak pomóc w tym nauczycielom, uczniom, studentom i wykładowcom akademickim. W projekcie też badamy związki pomiędzy edukacją a rynkiem pracy, co także łączy się z funkcjonowaniem ram kwalifikacji.

Instytut Badań Edukacyjnych jest placówką z blisko stuletnią tradycją. Jego głównym zadaniem jest prowadzenie badań podstawowych i stosowanych w dziedzinach związanych z edukacją, w tym przede wszystkim badań, analiz i prac rozwojowych przydatnych dla szeroko rozumianej polityki i praktyki edukacyjnej.

Instytut zatrudnia ponad 130 badaczy zajmujących się edukacją - socjologów, psychologów, pedagogów, ekonomistów, politologów i przedstawicieli innych dyscyplin naukowych - wybitnych specjalistów w swoich dziedzinach, o różnorakich doświadczeniach zawodowych, które obejmują oprócz badań naukowych także pracę dydaktyczną, doświadczenie w administracji publicznej czy działalności w organizacjach pozarządowych.

Instytut Badań Edukacyjnych www.ibe.edu.pl

@RY1@i02/2011/110/i02.2011.110.050.0004.001.jpg@RY2@

Schemat porównywania ram kwalifikacji pomiędzy krajami UE za pomocą ERK

@RY1@i02/2011/110/i02.2011.110.050.0004.002.jpg@RY2@