Nikt nie uchyli się od obowiązku szkolnego

Od 30 kwietnia obowiązują nowe regulacje dotyczące gromadzenia danych o uczniach i nauczycielach. System informacji oświatowej (SIO) funkcjonuje od 2005 r., ale proces gromadzenia tam danych trwa nawet kilka miesięcy. Wejście w życie nowych przepisów sprawi, że dane będą na bieżąco wprowadzone do systemu, a ich zgromadzenie nie zajmie więcej niż tydzień. Na to usprawnienie musimy jednak jeszcze poczekać, bo choć nowe regulacje już obowiązują, to zmodyfikowany system gromadzenia danych o uczniach i nauczycielach będzie aktywny dopiero od marca 2013 r.

Nie tylko zbiorcze

W poprzednim SIO znajdują się tylko dane zbiorcze. Można dowiedzieć się z nich, np. ile dziewcząt i chłopców chodzi do szkół, ilu uczniów jest w poszczególnych rocznikach czy w danej szkole, ilu uczy się języków obcych. Informacje te nie są spersonalizowane. Nowy system ma być bardziej aktualny od obecnego oraz mieć bardziej szczegółowe dane o uczniu czy nauczycielu. Będą one podlegać szczególnej ochronie, a dostęp do nich będzie ograniczony. Ma go mieć przede wszystkim dyrektor szkoły, ale na ściśle określonych zasadach.

W nowym systemie znajdą się dane personalne o uczniu (PESEL, imię i nazwisko, data urodzenia). Będą tam też informacje o wynikach egzaminów zewnętrznych czy promocji do następnej klasy. Wprowadzane do niego mają być także opinie i orzeczenia z poradni pedagogiczno-psychologicznej. Te informacje będą ściśle chronione. Poza tymi kwestiami będą tam gromadzone tzw. dane dziedzinowe, jak np. zainteresowania dziecka lub też rodzaj ukończonej szkoły. Do tych danych najłatwiej będzie można uzyskać dostęp.

W systemie zbierane będą więc dane identyfikacyjne i tzw. dane dziedzinowe przekazywane do zbioru o uczniach. W tych drugich powinny się znaleźć m.in. informacje dotyczące wcześniejszego pójścia dziecka do zerówki lub rodzaju szkoły, do jakiej uczęszczało.

Monitoring nauki

Informatyczny system będzie skutecznie wychwytywał tych, którzy uchylają się od obowiązkowej nauki. Co więcej, trzy razy w roku (31 marca, 30 września i 31 grudnia) w celu kontroli spełniania obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego i obowiązku szkolnego będzie następowało porównanie danych osób w wieku od 5 do 18 lat zgromadzonych w zbiorze PESEL z danymi w bazie danych SIO. Jeśli okaże się, że w zbiorze PESEL ujawnione są osoby, których dane nie występują w bazie danych SIO, to informacje o tym będą przekazane do systemu oświatowego. Łatwiej wtedy będzie ustalić, które dzieci nie chodzą do szkoły lub przedszkola.

Jeśli dziecko korzystało z poradni psychologiczno-pedagogicznej, musi to też być odnotowane w zbiorze funkcjonującym w SIO. Podobnie stanie się, jeżeli przebywało w młodzieżowym ośrodku socjoterapii. Zamieszczone tam będą też informacje, że uczeń korzysta z placówek artystycznych lub dokształca się, a także czy spełnił obowiązek pójścia do przedszkola i szkoły. System zbierania danych o uczniach zostanie uzupełniony również o to, jakie egzaminy i sprawdziany już zaliczył oraz czy przystępował do nich w trybie eksternistycznym. Powinny się tam też znaleźć informacje dotyczące uzyskania przez ucznia tytułu czeladnika lub mistrza w zawodzie. Do zbioru danych trzeba wpisać informacje o ewentualnym podjęciu przez ucznia studiów. Takie dane będą co roku aktualizowane.

Raporty i analizy

Po przekazaniu przez szkołę do bazy danych SIO informacji, m.in. o zakończeniu uczęszczania przez ucznia do przedszkola, oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego, zakończeniu nauki, zbiór danych o uczniu w lokalnej bazie danych SIO prowadzonej przez szkołę z dniem przekazania tej informacji staje się nieaktywny. Nie może być zmieniany ani uzupełniany. Raz w roku, według stanu na 30 września, na podstawie danych zawartych w bazie danych SIO sporządzane są różnego rodzaju zestawienia.

Jedno z nich powinno dotyczyć liczby uczniów i etatów nauczycieli. Jest to konieczne do dokonania podziału części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego. Można też tworzyć inne wykazy, niezbędne dla celów statystycznych. Raport o liczbie uczniów i nauczycieli powinien być udostępniany w bazie danych SIO samorządom oraz ministrom prowadzącym szkoły i placówki oświatowe 7 października, a jeżeli dzień ten wypada w dniu ustawowo wolnym od pracy, w najbliższym dniu roboczym.

Dostęp na wniosek

Z bazy SIO mogą być pozyskiwane dane dziedzinowe zgromadzone odpowiednio w zbiorach danych uczniów oraz nauczycieli. Nie będą jednak udostępniane dane personalne o uczniach. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość uzyskania dostępu do nich np. przez dyrektorów szkół.

Ważne

Samorządy i szkoły dopiero w marcu 2013 roku będą mogły gromadzić informacje w SIO według nowych zasad. Do tego czasu resort edukacji ma zmienić ustawę i utajnić część danych dotyczących m.in. ucznia korzystającego z poradni psychologiczno-pedagogicznej

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. nr 139, poz. 814).