Pieniądze dla uczelni na nowych zasadach

Resort nauki przygotował nowy sposób podziału pieniędzy dla uczelni. Osią pomysłu ma być promowanie umiędzynarodowienia uczelni, podniesienie jakości kształcenia i odejście od masowego kształcenia studentów. Nowy algorytm podziału środków został właśnie przekazany do konsultacji rektorów. Ma obowiązywać od roku akademickiego 2017/2018.

- Chcemy podnieść jakość kształcenia. Do tej pory była ona jak Święty Graal - wszyscy jej szukali, ale nie było zdefiniowane, czym właściwie jest. Dla nas jakość kształcenia to jest relacja uczeń - mistrz, która może zostać zapewniona przez odpowiednie liczbowo grupy studenckie. W związku z tym w nowym algorytmie będziemy premiować stosunek liczby studentów do wykładowców. Chcemy dążyć do klubu najlepszych, elitarnych uczelni na świecie, gdzie grupy zajęciowe mają 11-13 osób - zdradza szczegóły Teresa Czerwińska, wiceminister nauki.

Dziś uczelnie mogą przyjmować dowolną liczbę studentów - ich finansowanie zależy od udziału szkoły wyższej w rynku. Im większy odsetek żaków przyciągnie uczelnia, tym większe pieniądze dostanie od resortu. Ale zgodnie z pomysłem MNiSW teraz liczyć się będzie także to, czy średnia wielkość grupy na uczelni zmieści się w widełkach (11-13 osób). Komu się to uda, będzie miał przy rozdziale pieniędzy korzystniejszy mnożnik. Zdaniem wiceminister w niektórych przypadkach mniejsza liczba studentów opłaci się uczelni.

Rozdział środków tylko na podstawie udziału szkoły w rynku jest krytykowany przez środowisko akademickie. Przeciwko niemu opowiada się między innymi Rada Główna Szkolnictwa Wyższego. "Obecny algorytm nie zachęca do jakości, natomiast mnoży patologie. Jest wyniszczający dla uczelni, bowiem wszelkie możliwe zasoby są angażowane na rzecz wzrostu liczby studentów zamiast zwiększenia aktywności w zakresie badań naukowych i współpracy z gospodarką" - oceniał jeszcze w październiku prof. Tadeusz Pomianek z Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie.

Premiowanie niewielkich grup to jednak niejedyna zmiana, jaką szykuje MNiSW. Resort chciałby wynagradzać szkoły wyższe także za jakość kadry dydaktycznej. W algorytmie, podobnie jak dotychczas, zawarte będą wagi określające wysokość dotacji na pracowników z poszczególnymi stopniami naukowymi. W nowym systemie wagi te będą dodatkowo mnożone przez średni wynik z parametryzacji, czyli kategorię naukową jednostki. Na największe wsparcie będą mogły liczyć uczelnie z kategorią A+, na najmniejsze z C.

MNiSW zamierza także uwzględniać w algorytmie studentów, którzy przyjeżdżają do Polski nie tylko na wymianę. - Chcielibyśmy, żeby uczelnie swoim prestiżem oraz jakością kształcenia potrafiły zachęcić cudzoziemców do zdobywania u nas dyplomów - mówi wiceminister.

W algorytmie zostanie też uwzględniony składnik badawczy premiujący jednostki za prowadzenie konkretnych projektów naukowych. Zostanie jednak uproszczony w stosunku do tego, który obowiązuje dziś. Nie będzie miało znaczenia, czy uczelnia jest liderem projektu, czy konsorcjantem. To szansa zwłaszcza dla mniejszych szkół.

MNiSW chce zmniejszyć tzw. stałą przeniesienia, czyli 65 proc. dotacji uzyskanej przez uczelnię w roku ubiegłym. To dotychczas główny składnik dotacji. Ma się ona zmniejszyć do 50 proc. Druga połowa dotacji dla uczelni będzie się składać z pozostałych składników: studencko-doktoranckiego, kadrowego, wymiany i badawczego. - Ona jest nazywana "stałą dziedziczenia". Wynosi 65 proc. poprzedniej dotacji i sprawia, że z jednej strony sytuacja szkoły jest stabilna, z drugiej - konserwuje status quo - wyjaśnia Teresa Czerwińska.

Aby nie zaburzać funkcjonowania uczelni, MNiSW planuje wentyl bezpieczeństwa - dotacja nie będzie mogła się zwiększyć lub spaść bardziej niż o 5 proc. w stosunku do ubiegłorocznej. Algorytm podziału środków może jeszcze ulec zmianie. W przyszłym roku resort chce zakończyć prace nad nową ustawą o szkolnictwie wyższym. Konkurs na założenia do niej został już ogłoszony.

@RY1@i02/2016/184/i02.2016.184.000000800.801.jpg@RY2@

Anna Wittenberg

anna.wittenberg@infor.pl

Wywiad z min. Jarosławem Gowinem B8