Teatr polityczny wygrywa z merytoryczną dyskusją

Reakcja władz na sytuację na granicy polsko-białoruskiej jest chaotyczna. Jak powinniśmy radzić sobie z tym wyzwaniem, biorąc pod uwagę to, że mierzymy się z zagrożeniami hybrydowymi ze strony Moskwy i Mińska, ale mamy też zobowiązania wynikające z prawa humanitarnego?

Do tej pory wyroki sądów, które oceniały poszczególne sprawy, były krytyczne wobec działań Straży Granicznej. Sądy administracyjne wskazywały, że ludzie byli zawracani na granicy w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami. Bardzo dobrze z prawnego punktu widzenia tłumaczył to prawnik Maciej Grześkowiak. Wskazywał on, że istnieją wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który stwierdził, że zawracanie osób jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy przekroczyły one tę granicę niezgodnie z przepisami, a jednocześnie miały możliwość złożenia wniosku np. na przejściu granicznym. Prawo nie działa w sferze abstrakcyjnej, dlatego każdy przypadek należy zbadać indywidualnie, w tym przypadku pod kątem tego, czy dana osoba faktycznie miała możliwość złożenia wniosku w innym miejscu. Przypomnę, że nie ma możliwości składania wniosków w placówkach dyplomatycznych. Jeśli ktoś mówi, że migranci mogą iść do konsulatu, mija się z prawdą. Jednocześnie nie ma też obowiązku składania wniosku tylko na przejściu granicznym. Można to zrobić w innych miejscach na terytorium kraju. Istnieją wątpliwości, czy w przypadku Polski możliwe jest składanie wniosków na przejściach granicznych. Pamiętajmy, że przejścia na granicy z Białorusią obecnie praktycznie nie funkcjonują, a migrujące osoby są często wywożone przez służby białoruskie i zmuszane do przekraczania granicy w przypadkowych punktach. Trudno jest oczekiwać, że taka osoba – nawet gdyby chciała – była w stanie stawić się na przejściu granicznym. Nie wiadomo, czy wniosek byłby przyjęty.