Jakie są obowiązki pracodawcy związane z wypłatą wynagrodzeń

Czy firma może nie opłacać składek na FGŚP

@RY1@i02/2012/160/i02.2012.160.18300110e.813.jpg@RY2@

Pracodawca jest obowiązany opłacać składki za pracowników na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP), ze środków którego w razie niewypłacalności pracodawcy podlegają zaspokojeniu różne należności pracowników, w tym wynagrodzenie za pracę. Niewypłacalność pracodawcy, w rozumieniu ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, zachodzi m.in., gdy sąd upadłościowy wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości pracodawcy.

Wypłata wynagrodzenia może nastąpić na podstawie wniosku pracownika. W okresie jednego miesiąca od daty niewypłacalności pracodawcy syndyk, likwidator lub inna osoba sprawująca zarząd nad majątkiem pracodawcy sporządza i składa marszałkowi województwa zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń, określając osoby uprawnione oraz tytuły i wysokość roszczeń wnioskowanych do zaspokojenia ze środków funduszu. Zbiorczy wykaz obejmuje roszczenia z okresów poprzedzających datę niewypłacalności pracodawcy. Jeżeli zaspokojeniu podlegają roszczenia z okresów następujących po dacie niewypłacalności pracodawcy, sporządza się i składa marszałkowi województwa wykazy uzupełniające (niezwłocznie po ustaniu stosunku pracy osób uprawnionych). Wniosek o wypłatę wynagrodzenia składa się marszałkowi województwa właściwemu ze względu na siedzibę pracodawcy nie wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od terminów przewidzianych do złożenia wykazu lub wykazu uzupełniającego. Marszałek województwa dokonuje wypłaty niezwłocznie po stwierdzeniu, że wniosek obejmuje roszczenia podlegające zaspokojeniu ze środków funduszu.

Podstawa prawna

Art. 3, 12, 15 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Czy musi być zgoda zatrudnionego na przelewy na konto

@RY1@i02/2012/160/i02.2012.160.18300110e.814.jpg@RY2@

Sąd Najwyższy w wyroku z 24 września 2003 r. (sygn. akt I PK 324/02) wyjaśnił, że wymaganie pisemnej zgody pracownika na bezgotówkową formę wypłaty wynagrodzenia za pracę ma ściśle bezwzględnie obowiązujący charakter, a postanowienie regulaminu pracy dopuszczające ustną zgodę jest nieważne. Pracownik może zawiadomić PIP o naruszeniu zasad postępowania w zakresie wypłaty i terminowości wynagrodzenia za pracę, a inspekcja może wszcząć kontrolę, żądając od pracodawcy złożenia odpowiednich wyjaśnień. Inspektor pracy może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości tego pracownika, w tym danych osobowych. Stwierdzając, że pracodawca nie wypłaca w terminie pensji, może nakazać firmie uregulowanie należności, a także innych świadczeń przysługujących pracownikowi. Ma również prawo wszcząć postępowanie w sprawie popełnienia wykroczenia przeciwko prawom pracownika.

Podstawa prawna

Art. 86 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy nieterminowe opłaty uzasadniają odejście

@RY1@i02/2012/160/i02.2012.160.18300110e.815.jpg@RY2@

Podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest wypłata wynagrodzenia za świadczoną przez pracownika pracę. Nawet obiektywne trudności finansowe nie usprawiedliwiają pracodawcy, gdy nie płaci on pensji w terminie. Firma ponosi odpowiedzialność za powodzenie prowadzonej działalności gospodarczej i nie może przerzucać ciężaru ryzyka w tym zakresie na pracownika. Naruszenie tego obowiązku może być traktowane jak ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy i skutkować prawem podwładnego do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Potwierdził to SN w wyroku z 5 lipca 2005 r. (sygn. akt I PK 276/04), wyjaśniając, że niewypłacenie wynagrodzenia za pracę w ustalonym terminie stanowi wystarczającą przyczynę rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 55 par. 1¹ k.p. Oświadczenie pracownika powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy i nie może nastąpić po upływie jednego miesiąca od uzyskania przez pracownika wiadomości o niewypłaceniu przez pracodawcę w terminie wynagrodzenia.

Podstawa prawna

Art. 55 par. 1¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy każde opóźnienie to ciężkie naruszenie

@RY1@i02/2012/160/i02.2012.160.18300110e.816.jpg@RY2@

W celu ograniczenia nieuzasadnionych przypadków podejmowania przez pracowników decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia ze względu na ciężkie naruszenie przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika ustawodawca w art. 61¹ k.p. przewidział w takiej sytuacji roszczenie o odszkodowanie dla pracodawcy. O odszkodowaniu orzeka sąd pracy. Przysługuje ono w wysokości wynagrodzenia pracownika za okres wypowiedzenia, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni. W wyroku z 29 kwietnia 2005 r. SN (sygn. akt III PK 2/05) uznał, iż nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 par. 1¹ k.p. usprawiedliwia żądanie od pracownika odszkodowania, niezależnie od tego, czy pracodawca poniósł szkodę. Pracownik powinien zatem wykazać należytą staranność w dbałości i zabezpieczeniu swoich uprawnień i na bieżąco zawiadamiać pracodawcę np. o zmianie rachunku bankowego.

Podstawa prawna

Art. 55 par. 1¹, 61¹, 61² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy za wadliwą pracę przysługuje pensja

@RY1@i02/2012/160/i02.2012.160.18300110e.817.jpg@RY2@

Zgodnie z art. 82 k.p.za wadliwe wykonanie z winy pracownika produktów lub usług wynagrodzenie nie przysługuje. Jeżeli wskutek np. niedbalstwa pracownika nastąpiło obniżenie jakości pracy, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu. Jeśli wykonujący zadanie usunie wadę, przysługuje mu wynagrodzenie odpowiednie do jakości produktu lub usługi, z tym że za czas pracy przy usuwaniu wady nie otrzyma płacy. Pracodawca ma udowodnić winę pracownika, przy tym bez znaczenia jest, czy będzie to wina umyślna, czy nieumyślna. Między rodzajem winy a wadliwym wykonaniem pracy musi zachodzić związek przyczynowy i jeśli te elementy zostaną przez pracodawcę wykazane, pracownik przegra sprawę.

Podstawa prawna

Art. 82 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy inna osoba dostanie pensję bez upoważnienia

@RY1@i02/2012/160/i02.2012.160.18300110e.818.jpg@RY2@

Zdarzają się sytuacje, gdy pracownik nie może odebrać wynagrodzenia osobiście (a nie jest ono przelewane na rachunek bankowy). Może wówczas upoważnić inną osobę do odebrania w jego imieniu wynagrodzenia. Upoważnienie (pełnomocnictwo do konkretnej czynności) powinno być udzielone na piśmie. Może dotyczyć jednorazowego podjęcia pensji lub stałego jej pobierania. Takie upoważnienie może być udzielone zarówno osobie najbliższej, jak i obcej.

Mogą zaistnieć również takie sytuacje, gdy bez woli pracownika (a czasami wręcz wbrew niej) wynagrodzenie za wykonywaną przez niego pracę wypłacane jest do rąk innej osoby. Przewiduje to art. 28 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, stanowiąc, że "jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka". Aby uzyskać taką możliwość, małżonek, który chciałby odbierać wynagrodzenie współmałżonka, powinien wystąpić do sądu z właściwym wnioskiem.

Podstawa prawna

Art. 28 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Dariusz Gawron-Jedlikowski

dgp@infor.pl