Nauczyciela, który traci posadę, wynagradzamy standardowo

Dyrektor szkoły dostosowuje liczebność "ciała pedagogicznego" do potrzeb placówki i wymagań arkusza organizacyjnego. Z nauczycielami, którzy nie mieszczą się w tych uwarunkowaniach, musi się zatem rozstać w związku z:

● całkowitą lub częściową likwidacją szkoły,

● zmianami organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmianami planu nauczania uniemożliwiającymi dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

Wytypowanym w tych okolicznościach do zwolnienia nauczycielom składa się do końca czerwca trzymiesięczne wypowiedzenia; upływają one zatem 31 sierpnia. Jednak ich stosunki pracy nie ulegają rozwiązaniu. jeżeli nauczyciel:

● zatrudniony na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony złoży wniosek o przeniesienie w stan nieczynny,

● zatrudniony na podstawie mianowania godzi się na ograniczenie zajęć maksymalnie do połowy pensum i proporcjonalne zmniejszenie pensji (art. 20 ust. 1 Karty nauczyciela).

Co w podstawie

Jeśli nie dojdzie do przeniesienia w stan nieczynny lub ograniczenia zatrudnienia, nauczyciel tracący tak posadę w czerwcu, lipcu i sierpniu przebywa na wypowiedzeniu. Rozliczenie jego wynagrodzenia za ten okres nie różni się niczym od standardowych rachunków. Za lipiec i sierpień dostaje on wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy, a za czerwiec - wynagrodzenie za pracę i za parę dni urlopu wypoczynkowego, przypadającego w końcowych dniach tego miesiąca po zakończeniu zajęć dydaktycznych (w szkole feryjnej nauczyciel korzysta z urlopu wypoczynkowego w trakcie ferii zimowych i letnich). W 2012 roku zajęcia dydaktyczne w szkołach podstawowych skończyły się 29 czerwca (ostatni piątek czerwca), a więc ferie letnie trwają od 30 czerwca do 31 sierpnia 2012 r.

Do wynagrodzenia nauczyciela za urlop wypoczynkowy składniki w stałej stawce miesięcznej oraz ustalone procentowo od tej stawki przyjmujemy w kwocie należnej w miesiącu wykorzystywania urlopu wypoczynkowego, bez żadnych przeliczeń (par. 2 ust. 2 rozporządzenia urlopowego nauczycieli). Wyjątek stanowi dodatek funkcyjny, jeśli nie przysługiwał przez cały rok szkolny, który przeliczamy:

● stawkę dodatku mnożąc przez liczbę miesięcy roku szkolnego, kiedy nauczyciel wykonywał zadania lub zajęcia uprawniające do tego dodatku,

● dzieląc wynik przez liczbę miesięcy roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego (par. 2 ust. 2 rozporządzenia urlopowego nauczycieli).

Pozostałe składniki uwzględniamy w podstawie wymiaru pensji za urlop w kwocie uśrednionej w sposób określony w rozporządzeniu urlopowym nauczycieli. Przykładowo: wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe kwalifikujemy do tej podstawy, mnożąc przeciętną miesięczną liczbę godzin ponadwymiarowych z miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego przez stawkę godzinową wynagrodzenia zasadniczego przysługującego nauczycielowi w miesiącu wykorzystywania urlopu. Ustaloną w opisany sposób podstawę wymiaru wynagrodzenia za urlop ze składników zmiennych dzielimy w szkołach feryjnych przez 30, a uzyskaną stawkę dzienną mnożymy przez liczbę dni urlopu wypoczynkowego. [przykład 1]

Odprawa ekonomiczna...

Zwolniony w ten sposób nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania (mianowany lub dyplomowany) ma uprawnienie do rekompensaty w wysokości sześciu wynagrodzeń zasadniczych (art. 20 ust. 2 i art. 22 ust. 2a Karty nauczyciela). Jeśli dyrektor rozstał się w opisanych okolicznościach z nauczycielem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę (stażysta lub kontraktowy), przysługuje mu odprawa określona w art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych. Zależy ona od długości zatrudnienia w szkole i wynosi:

● jednomiesięczne wynagrodzenie (liczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy) - jeśli nauczyciel był zatrudniony w szkole krócej niż 2 lata,

● dwumiesięczne wynagrodzenie - jeśli nauczyciel był zatrudniony w szkole minimum 2 lata, ale krócej niż 8 lat,

● trzymiesięczne wynagrodzenie - jeśli nauczyciel był zatrudniony w szkole ponad 8 lat.

Jednak jeden uprawniony nie dostaje jej więcej niż kwota 15-krotności minimalnego wynagrodzenia, czyli maksymalnie 22 500 zł (15 x 1500 zł). [przykłady 2, 3]

...emerytalna lub rentowa

Nauczycielowi zatrudnionemu w minimum połowie wymiaru zajęć, spełniającemu warunki uzyskania emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na któreś z tych świadczeń, przysługuje pieniężna odprawa, równająca się:

● 2-miesięcznemu wynagrodzeniu ostatnio pobieranemu w szkole będącej podstawowym miejscem pracy - jeśli przepracował w szkole krócej niż 20 lat,

● 3-miesięcznemu wynagrodzeniu ostatnio pobieranemu w szkole będącej podstawowym miejscem pracy - gdy przepracował w szkole przynajmniej 20 lat (art. 87 Karty nauczyciela).

Odprawę tę ustalamy tak jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, czyli w sposób opisany przy odprawie ekonomicznej. Nabycie prawa do odprawy określonej w art. 20 ust. 2 Karty nauczyciela nie wyklucza prawa do odprawy emerytalnej / rentowej (wyroki SN z 4 lipca 2001 r., I PKN 565/00; OSNP 2003/10/251 oraz z 2 października 2008 r., I PK 54/2008; LEX 509038).

Świadczenie urlopowe

Nauczycielowi, który cały rok szkolny pozostawał w zatrudnieniu, wypłacamy pełne świadczenie urlopowe. Nie pomniejszamy go z tego powodu, że w lipcu, sierpniu i we wrześniu nauczyciel pozostawał na wypowiedzeniu. Świadczenie urlopowe wynosi tyle samo, co ustawowy odpis podstawowy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (dalej: ZFŚS) i jest proporcjonalne wyłącznie do okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym oraz do rozmiaru jego zatrudnienia. Szkoła wypłaca je do końca sierpnia ze środków ZFŚS. Niezależnie od tego nauczyciel nadal ma prawo do korzystania ze świadczeń z ZFŚS jak każdy inny pracownik, oczywiście po spełnieniu kryterium socjalnego, w tym także podczas wypowiedzenia. Nauczyciel, który dostał świadczenie urlopowe, ma prawo ubiegać się o tzw. wczasy pod gruszą z ZFŚS, o ile takie wsparcie dla pracowników przewiduje regulamin ZFŚS obowiązujący w szkole.

Przykład 1

Pensja dla zwalnianego

Pan Adam, nauczyciel kontraktowy z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym, od 1 września 2011 r. jest zatrudniony na czas nieokreślony w warszawskiej szkole podstawowej w pełnym wymiarze zajęć. Jego stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu z końcem sierpnia 2012 r. w wyniku wypowiedzenia z powodu zmiany planu nauczania uniemożliwiającej jego dalsze zatrudnianie. Na jego wynagrodzenie w roku szkolnym 2011/12 składały się:

● wynagrodzenie zasadnicze: 2246 zł minimalnego wynagrodzenia zasadniczego + 65 zł = 2311 zł (według regulaminu wynagradzania warszawskich nauczycieli minimalne wynagrodzenia zasadnicze nauczycieli stażystów, określone w rozporządzeniu o minimalnych stawkach, zostały zwiększone o 100 zł, a kontraktowych - o 65 zł),

● dodatek funkcyjny, który dostawał od 1 września 2011 r. do 30 czerwca 2012 r.: 150 zł miesięcznie (zgodnie z regulaminem wynagradzania warszawskich nauczycieli),

● dodatek za wysługę lat: 11 proc. pensji zasadniczej: (2311 zł x 11%) = 254,21 zł.

Na początku 2012 r. pan Adam dostał też 65 zł jednorazowego dodatku uzupełniającego za poprzedni rok. Tabelka obrazuje przepracowane w roku szkolnym 2011/12 godziny ponadwymiarowe i doraźnego zastępstwa:

	9.2011	10.2011	11.2011	12.2011	1.2012	2.2012	3.2012	4.2012	5.2012
GP	9	9	9	7	9	4	9	9	9
DZ	-	-	2	-	-	-	1	2	-

GP - godziny ponadwymiarowe, DZ - godziny doraźnych zastępstw.

Jak obliczyć wynagrodzenie należne nauczycielowi za czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r.?

Wynagrodzenie należne za czerwiec 2012 r.

Za czerwiec 2012 r. panu Adamowi przysługuje wynagrodzenie za pracę i wynagrodzenie za jeden dzień urlopu wypoczynkowego (30 czerwca) ze zmiennych składników płacy. Rachunki wyglądają tak:

● wynagrodzenie za pracę - dodajemy do siebie miesięczne stawki wynagrodzenia zasadniczego (2311 zł), dodatków funkcyjnego (150 zł) i za wysługę lat (254,21 zł) oraz płacę za godziny ponadwymiarowe w czerwcu {[2311 zł : (18 godz. x 4,16)] x 9 godz. ponadwymiarowych = 277,29 zł}, co daje razem 2992,50 zł wynagrodzenia za pracę.

Uwaga! Mimo że dodatek funkcyjny nie należał się panu Adamowi przez cały rok szkolny 2011/12, nie uśredniamy go według wskazówek z par. 2 ust. 2 rozporządzenia urlopowego nauczycieli. Gdybyśmy je zastosowali, miesięczna stawka dodatku wyszłaby wyższa od tej, jaką nauczyciel dostawał. Dlatego weryfikujemy dodatek funkcyjny według zasady, że za czas urlopu przysługuje taka pensja jak za pracę, i w konsekwencji do podstawy wymiaru przyjmujemy go w miesięcznej stawce 150 zł.

● wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy ze składników zmiennych (z pensji za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa oraz z jednorazowego dodatku uzupełniającego)

- średnia liczba godzin ponadwymiarowych z miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu (listopad 2011 - maj 2012 r.) 79 godzin ponadwymiarowych : 9 miesięcy = 8,78 zł

- stawka wynagrodzenia zasadniczego z miesiąca korzystania z urlopu (tu czerwiec 2012 r.) 2311 zł : 75 godz. = 30,81 zł

- podstawa wymiaru pensji za urlop ze składników zmiennych (8,78 zł x 30,81 zł) + (650 zł : 12) = 270,51 zł + 54,17 zł = 324,68 zł

- pensja za dzień urlopu w czerwcu ze średnich składników (324,68 zł : 30) x 1 dzień = 10,82 zł.

W czerwcu 2012 r. nauczycielowi należy wypłacić 2992,50 zł wynagrodzenia za pracę (zawiera ono w sobie również wynagrodzenie za urlop ze składników w stałej stawce miesięcznej i określonych procentowo od takich stawek) oraz 10,82 zł wynagrodzenia za dzień urlopu wypoczynkowego ze składników zmiennych.

Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy w lipcu

- składniki w stałej stawce miesięcznej i ustalone procentowo od tej stawki 2992,50 zł

- dzienna stawka pensji za urlop ze składników zmiennych 10,82 zł

- finalna kwota wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy w lipcu 2992,50 zł + (10,82 zł x 31 dni) = 3327,92 zł

Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy w sierpniu

2992,50 zł x (10,82 zł x 31 dni) = 2992,50 zł + 355,42 zł = 3327,92 zł

Przykład 2

Jaka wysokość

Pani Zofia jest dyplomowaną nauczycielką (z tytułem zawodowym magistra i bez przygotowania pedagogicznego), zatrudnioną na pełnym etacie w szkole podstawowej spoza Warszawy. W roku szkolnym 2011/12 dostawała wynagrodzenie zasadnicze 2608 zł i wysługę lat na poziomie 12 proc. pensji zasadniczej (2608 zł x 12% = 312,96 zł). W czerwcu 2012 r. otrzymała 3-miesięczne wypowiedzenie w związku z częściową likwidacją szkoły uniemożliwiającą jej dalsze zatrudnianie w pełnym wymiarze zajęć. Kobieta nie złożyła wniosku o przeniesienie w stan nieczynny ani nie zgodziła się na ograniczenie zatrudnienia. Stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu z końcem sierpnia 2012 r. Na odchodne nauczycielka powinna dostać odprawę w wysokości 6 wynagrodzeń zasadniczych, czyli kwotę 15 648 zł brutto (2608 zł x 6).

Przykład 3

Z ustawy o zwolnieniach grupowych

Pan Tomasz jest nauczycielem stażystą (z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym), zatrudnionym od 1,5 roku w szkole podstawowej spoza Warszawy. W czerwcu 2012 r. dyrektor placówki wręczył mu 3-miesięczne wypowiedzenie z powodu zmian organizacyjnych uniemożliwiających dalsze zatrudnianie pana Tomasza w pełnym wymiarze zajęć. Nauczyciel nie starał się o przeniesienie w stan nieczynny. Na jego wynagrodzenie w roku szkolnym 2011/12 składały się wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1454,67 zł miesięcznie 2182 zł i dodatek za wysługę lat w wysokości 9 proc. wynagrodzenia zasadniczego - 196,38 zł (2182 zł x 9%). Nie uzyskiwał w tym okresie składników zmiennych, nie dostał też jednorazowego dodatku uzupełniającego za 2011 r. Jego umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu 31 sierpnia 2012 r. Najpóźniej tego dnia należy mu wypłacić jednomiesięczną odprawę ekonomiczną z ustawy o zwolnieniach grupowych, którą kalkulujemy tak:

● podstawa wymiaru odprawy (miesięczne wynagrodzenie nauczyciela) - składniki określone w stałej stawce miesięcznej bądź procentowo od takiej stawki przyjmujemy zasadniczo w wysokości przysługującej w miesiącu wykorzystywania urlopu 2182 zł + 196,38 zł = 2378,38 zł,

● finalna kwota odprawy - podstawę wymiaru mnożymy przez tyle miesięcy, za ile świadczenie przysługuje.

Podstawy wymiaru odprawy w placówkach feryjnych nie dzielimy przez 30 jak przy liczeniu wynagrodzenia lub ekwiwalentu za urlop. Odprawa stanowi wielokrotność miesięcznego wynagrodzenia i dlatego nie ma potrzeby przechodzenia na stawkę odprawy za jeden dzień, a więc i dzielenia podstawy jej wymiaru przez 30 w placówkach feryjnych (uchwała SN z 9 maja 2000 r., III ZP 12/00; OSNP 2000/22/806).

2378,38 zł x 1 miesiąc = 2378,38 zł.

@RY1@i02/2012/154/i02.2012.154.217000300.802.jpg@RY2@

Renata Majewska, właściciel biura kadr i płac

Renata Majewska

właściciel biura kadr i płac

Podstawa prawna

Art. 20, art. 22 ust. 2, art. 53 ust. 2, art. 87, art. 91b ust. 1 Karty nauczyciela (t.j. Dz.U. z 1982 r. nr 3, poz. 19).

Par. 2 ust. 1 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. nr 46, poz. 432 ze zm.).

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (Dz.U. nr 71, poz. 737 ze zm.; w artykule - rozporządzenie urlopowe nauczycieli).

Załącznik do uchwały nr LII/1581/2009 Rady m.st. Warszawy z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie ustalenia regulaminu dotyczącego niektórych zasad wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i placówkach prowadzonych przez m.st. Warszawę (w artykule - regulamin wynagradzania warszawskich nauczycieli).

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. nr 22, poz. 181 ze zm.; w artykule - rozporządzenie o minimalnych stawkach).

Art. 8 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 ze zm.; w artykule - ustawa o zwolnieniach grupowych).