GP odpowiada

ZUS interpretuje przepisy w ten sposób, że zarówno emerytura nauczycielska bez względu na wiek, jak i wcześniejsza emerytura nauczycielska z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze przysługuje osobom, które nie ukończyły powszechnego wieku emerytalnego. W związku z tym świadczenie to może być przyznane wówczas, gdy wniosek o emeryturę zostanie złożony najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień ukończenia powszechnego wieku emerytalnego. Złożenie wniosku po tej dacie spowoduje, że ZUS przyzna emeryturę przysługującą osobom, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, a do jej obliczenia nie zastosuje dotychczasowych zasad.

Z powyższego wynika, że gdy złoży pani wniosek o wcześniejszą emeryturę najpóźniej 30 listopada 2015 r., ZUS przyzna to świadczenie i obliczy je na tzw. starych zasadach. Złożenie wniosku 1 grudnia 2015 r. albo późnej spowoduje obliczenie świadczenia według nowych reguł.

Podstawa prawna

Art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Art. 25, 26, 32, 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227).

Urodziłam się w 1952 roku. Udowodniłam 32-letni okres zatrudnienia, w tym 21 lat pracy nauczycielskiej. Czy po rozwiązaniu stosunku pracy w szkole będę mogła przejść na wcześniejszą emeryturę w 2010 roku?

Emeryturę przyznawaną na podstawie Karty Nauczyciela mogą uzyskać również osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r. Od osób tych wymaga się jednak spełnienia dodatkowych warunków. Po pierwsze, muszą spełnić warunki dotyczące stażu ogólnego i szczególnego do 31 grudnia 2008 r. Po drugie, nie mogą być członkami otwartego funduszu emerytalnego, a jeśli przystąpiły do OFE, muszą przy ubieganiu się o emeryturę złożyć wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Od zasady, iż spełnienie warunków musi nastąpić do 31 grudnia 2008 r., jest wyjątek. Dotyczy rozwiązania stosunku pracy nauczycielskiej, które może nastąpić w każdym czasie przed przejściem na to świadczenie, a więc również w 2010 roku. Wniosek o emeryturę nauczycielską należy jednak zgłosić najpóźniej w dniu poprzedzającym osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego, który dla kobiet wynosi 60 lat.

Podstawa prawna

Art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

W przyszłym roku chciałbym przejść na emeryturę, bez względu na wiek, przewidzianą w Karcie Nauczyciela. Czy jeśli wystąpię o rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron i wniosek zostanie uwzględniony, ZUS przyzna mi to świadczenie?

Uzyskanie emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek uzależnione jest od uprzedniego rozwiązania przez nauczyciela stosunku pracy, w jakim pozostawał on przed wystąpieniem o to świadczenie.

Rozwiązanie stosunku pracy nie może nastąpić w jakikolwiek sposób, ale na wniosek nauczyciela. Przyjmuje się, że warunek ten jest spełniony, zarówno gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje na podstawie wypowiedzenia złożonego przez nauczyciela, a także na podstawie porozumienia stron, gdy wniosek o rozwiązanie złożył nauczyciel.

Należy natomiast podkreślić, że emerytura nauczycielska bez względu na wiek nie przysługuje w przypadku wygaśnięcia umowy o pracę zawartej z nauczycielem na czas określony w związku z upływem okresu, na jaki została zawarta. W tym przypadku konieczne jest złożenie wniosku o jej rozwiązanie przed upływem okresu obowiązywania umowy.

Podstawa prawna

Art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Do końca 2008 r. ukończyłem 60 lat oraz udowodniłem 30-letni okres zatrudnienia, w tym 17 lat pracy nauczycielskiej na cały etat. Czy to wystarczy, aby przejść na wcześniejszą emeryturę na podstawie Karty Nauczyciela?

ZUS mógłby przyznać panu wcześniejszą emeryturę na podstawie Karty Nauczyciela po udowodnieniu 20-letniego stażu pracy nauczycielskiej. Ponieważ jednak do końca 2008 r. ukończył pan 60 lat, możliwe będzie przyznanie wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze. Przysługuje ona mężczyznom, którzy do dnia 31 grudnia 2008 r. ukończyli 60 lat oraz udowodnili 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym 15 lat wykonywania pracy nauczycielskiej (określonej w art. 1 Karty Nauczyciela) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Podstawa prawna

Art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Art. 32 i 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227).

Par. 4 i 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

Mam 52 lata i 25-letni staż pracy nauczycielskiej. Na razie nie chcę przechodzić na emeryturę, choć spełniam warunek dotyczący stażu pracy. Istnieje jednak niebezpieczeństwo, że w 2010 roku zostanę zwolniona z pracy ze względu na ograniczenie liczby etatów w szkole. Czy po rozwiązaniu stosunku pracy z inicjatywy dyrekcji szkoły będę mogła wystąpić o emeryturę na podstawie Karty Nauczyciela?

Emerytura nauczycielska, bez względu na wiek, na podstawie Karty Nauczyciela przysługuje pod warunkiem rozwiązania, na wniosek nauczyciela, stosunku pracy nauczycielskiej, w którym pozostawał on przed wystąpieniem o to świadczenie. Warunek ten jest spełniony zarówno wówczas, gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje na podstawie wypowiedzenia złożonego przez nauczyciela, jak również wtedy, gdy stosunek pracy rozwiązuje się wprawdzie na podstawie porozumienia stron, ale wniosek w tej sprawie złoży nauczyciel. Emerytura nauczycielska przysługuje także wtedy, gdy stosunek pracy ustaje (tak jak może to mieć miejsce w analizowanej sytuacji) z inicjatywy dyrektora szkoły z powodu całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania, które uniemożliwiają dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

A zatem, gdy zostanie pan zwolniony z pracy z przyczyn opisanych w pytaniu, przyznanie emerytury bez względu na wiek będzie możliwe. Na uzyskanie prawa do emerytury nie będzie miał wpływu fakt, iż rozwiązanie stosunku pracy nastąpi po 31 grudnia 2008 r.

Podstawa prawna

Art. 88 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Marek Opolski

ekspert Gazety Prawnej