Czy podstawa składek zależy od wymiaru etatu

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Urlop wychowawczy stanowi odrębny od stosunku pracy tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Obowiązek rozliczania składek za osoby przebywające na urlopach wychowawczych spoczywa na pracodawcy, który udzielił im tego urlopu.

Przed rozliczaniem składek pracodawca powinien uzyskać od osoby uprawnionej informację, czy spełnia ona warunki do podlegania ubezpieczeniom z tytułu przebywania na urlopie. Jeśli nie ma innych tytułów do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, będzie podlegała tym ubezpieczeniom z tytułu urlopu. Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym powinna również informować pracodawcę o każdej zmianie swojej sytuacji ubezpieczeniowej, np. rozpoczęciu działalności, podjęciu zatrudnienia na podstawie umowy-zlecenia. Zgłoszenia do ubezpieczeń osoby na urlopie wychowawczym płatnik dokonuje przez wykazanie jej w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA z kodem 12 11 XX.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osoby korzystającej z urlopu wychowawczego stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia (w 2010 r. - 1317 zł, a w 2011 r. - 1 386 zł). Stosujemy do niej zasadę proporcjonalnego zmniejszania za miesiąc, w którym nastąpiło objęcie lub ustanie obowiązkowych ubezpieczeń z tego tytułu i ubezpieczenia trwały przez część miesiąca. Dzielimy podstawę przez liczbę dni kalendarzowych miesiąca i mnożymy przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom. Obniżamy w ten sposób zarówno podstawę za miesiąc, kiedy zatrudniony rozpoczął lub zakończył urlop wychowawczy, jak i za miesiąc, kiedy tylko przez jego część spełniał warunki do podlegania ubezpieczeniom z tytułu urlopu wychowawczego.

Podstawę wymiaru składek stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia. Podstawa ta w żaden sposób nie jest związana z przyjętym u pracodawcy terminem wypłaty wynagrodzeń. Pracodawca ma obowiązek wykazać te składki od kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w miesiącu, za który składany jest raport. Wobec tego w raporcie ZUS RCA z kodem 12 11 XX składanym za styczeń za osobę, która przebywała na urlopie wychowawczym przez cały miesiąc i przez cały ten okres spełniała warunki do podlegania ubezpieczeniom, składki powinny być wykazane od kwoty minimalnego wynagrodzenia, jakie obowiązuje od stycznia 2011 r.

Należy podkreślić, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za każdą osobę przebywającą na urlopie wychowawczym jest taka sama. Dotyczy to również zatrudnionych przed korzystaniem z urlopu wychowawczego na część etatu. Za takie osoby składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe należy również naliczać od kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Osoby przebywające na urlopie wychowawczym obowiązkowo podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli nie mają innego tytułu do tego ubezpieczenia. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla osób przebywających na urlopie wychowawczym stanowi kwota świadczenia pielęgnacyjnego, czyli aktualnie 520 zł. Podstawa ta nie jest zmniejszana, gdy urlop trwa tylko przez część miesiąca.

Art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz.1585 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 32 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444).