Kto może przeliczyć lata opłacania składek i dostać wyższą emeryturę

@RY1@i02/2011/238/i02.2011.238.18300150d.815.jpg@RY2@

Nowelizacja ustawy emerytalnej umożliwiła od 23 września tego roku ustalenie wysokości kapitału początkowego z kolejnych 10 lat wybranych sprzed wejścia w życie reformy emerytalnej. W efekcie tego osoba posiadająca zaświadczenia o wysokości zarobków ma możliwość złożenia wniosku także wówczas, kiedy ma dokumentację płacową z lat 70.

Art. 174 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009 r. Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/238/i02.2011.238.18300150d.816.jpg@RY2@

Kapitał początkowy może być ustalony wyłącznie na wniosek ubezpieczonego. Osoba występująca o to musi skierować do ZUS wypełniony druk ZUS Kp-1. Formularz ten można złożyć w każdej chwili jeszcze przed nabyciem prawa do emerytury lub razem w wnioskiem o to świadczenie. Obowiązek złożenia wniosku mają osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r., jeżeli opłacały za siebie składki na ubezpieczenie społeczne lub też pracowały na podstawie umowy o pracę, a pracodawca odprowadzał za nie składki. Przy występowaniu o ustalenie wysokości kapitału początkowego niezbędne jest dołączenie kwestionariusza zawierającego wykaz okresów składkowych i nieskładkowych (druk ZUS Rp-6). Jednocześnie konieczne jest dostarczenie do ZUS świadectwa pracy lub zaświadczenia potwierdzającego okresy składkowe i nieskładkowe. Do wniosku obowiązkowo należy także dołączyć zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia. Wraz z drukiem ZUS Kp-1 można także złożyć legitymację ubezpieczeniową, jednak pod warunkiem że zawiera wpisy potwierdzające okresy pracy oraz wynagrodzenie.

Art. 173 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009 r. Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/238/i02.2011.238.18300150d.817.jpg@RY2@

W postępowaniu o ustalenie kapitału początkowego zostały dopuszczone jedynie kopie tych dokumentów płacowych i osobowych, które zostały potwierdzone za zgodność przez notariusza. Pracownik może także nie składać do ZUS świadectw pracy pod warunkiem, że pracodawca wystawi zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu na druku ZUS Rp-7. Jeżeli firma wypełni prawidłowo druk zaświadczenia i poda w nim wszystkie okoliczności dotyczące zatrudnienia ubezpieczonego, np. okresy pobierania wynagrodzenia za czas choroby, udzielonych urlopów bezpłatnych, urlopów wychowawczych itp., a także wysokości osiąganych zarobków, jest to wtedy wystarczający dokument na potwierdzenie zarówno osiąganych zarobków, jak i okresu zatrudnienia.

Art. 117 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009 r. Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/238/i02.2011.238.18300150d.818.jpg@RY2@

Ubezpieczona mająca przerwę w pracy ze względu na wychowanie dzieci powinna złożyć w ZUS wniosek o przeliczenie kapitału początkowego, z uwagi na zmianę przepisów dotyczących uwzględniania okresów urlopu wychowawczego. W dokumencie tym należy podać numer sprawy, który znajduje się w decyzji ZUS wydanej wcześniej odnośnie do kapitału początkowego, zaczynający się od liter KPU. Takie rozwiązanie umożliwi uwzględnienie całego urlopu wychowawczego bez ograniczania go do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Zasada zaliczania pełnego takiego okresu przebytego przed 1999 r., bez ograniczania go do 1/3 udowodnionych okresów składkowych, obowiązuje tylko w przypadku obliczania kapitału początkowego. Odnosi się to także urlopów bezpłatnych udzielonych na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych, a także okresów niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem, np. przed podjęciem zatrudnienia albo w przerwie w zatrudnieniu (ubezpieczeniu).

Art. 173 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009 r. Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/238/i02.2011.238.18300150d.819.jpg@RY2@

Od 1 stycznia 2009 r. organ rentowy może uwzględnić w podstawie wymiaru kapitału początkowego minimalne wynagrodzenie za okresy pozostawania w stosunku pracy, za które ubezpieczony nie może udowodnić osiąganego wynagrodzenia. Przepisy te dotyczą osób, które potwierdziły przebyty okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, lecz nie mogły wykazać osiąganych zarobków z powodu niezachowania przez pracodawcę dokumentacji płacowej, likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentacji płacowej przez pracodawcę. W takiej sytuacji za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę minimalnego wynagrodzenia pracowników obowiązującego w okresie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, proporcjonalną do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Kwotę minimalnego wynagrodzenia przyjmuje się także za okresy, w których pracownik w czasie trwania stosunku pracy pobierał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy oraz świadczenia z ubezpieczenia społecznego, tj. zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze. Nie uwzględnia się jednak minimalnego wynagrodzenia za okres, gdy ubezpieczony w czasie zatrudnienia korzystał z urlopu bezpłatnego.

Art. 15 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009 r. Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/238/i02.2011.238.18300150d.820.jpg@RY2@

Do okresów nieskładkowych zaliczany jest okres pobierania zasiłków chorobowego i opiekuńczego wypłacanych po 14 listopada 1991 r. z ubezpieczenia społecznego, okresy pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego po 28 lutego 1995 r. na podstawie kodeksu pracy, okresy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy spowodowane opieką nad dzieckiem. Identycznie jest traktowany okres nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów, w tym także nauka na studiach zawodowych pierwszego stopnia (licencjackie). Dla udokumentowania okresów nauki niezbędne jest złożenie specjalnego zaświadczenia z uczelni potwierdzającego ukończenie studiów, okres ich trwania i podstawowy wymiar nauki na wyższej uczelni na konkretnym wydziale. Należy zaznaczyć, że odpis dyplomu jest uznawany tylko wówczas, jeśli z jego treści wynikają okres trwania studiów i jego program.

Art. 174 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009 r. Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/238/i02.2011.238.18300150d.821.jpg@RY2@

Liczba dzieci ma wpływ na wysokość kapitału początkowego. Okresy przebywania na urlopie wychowawczym mogą być uwzględnione przy obliczaniu kapitału początkowego w liczbie do trzech lat na każde dziecko w wieku do czterech lat, jeżeli przypadają przed dniem nabycia prawa do renty (lub emerytury). Okres ten podlega zwiększeniu o jeden rok w przypadku sprawowania opieki nad bliźniakami lub większą liczbą dzieci urodzonych podczas jednego porodu - wówczas okres ten (zamiast trzech lat) może wynosić cztery lata. Łącznie jednak okresy te nie mogą przekraczać sześciu lat - bez względu na liczbę dzieci. W razie gdy opieka była sprawowana nad dzieckiem (lub dziećmi) szczególnej troski, na które przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny, okres nieskładkowy jest dodatkowo zwiększany - do trzech lat na każde dziecko.

Art. 7 pkt 5 i 7 z ustawy 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009 r. Dz.U. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl