Kto i na jakich zasadach może ubiegać się o emeryturę górniczą

Czy okresy pracy można rozliczać kwartalnie

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.18300110e.815.jpg@RY2@

Od 1 maja 2010 roku okresy pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy mogą być na wniosek pracownika rozliczane w okresach kwartalnych. Takie rozwiązanie zostało wprowadzone do ustawy emerytalnej na wniosek górniczych związków zawodowych. Wcześniejsze przepisy nie pozwalały bowiem na zaliczenie dni wolnych, udzielonych pracownikowi będącemu krwiodawcą, do okresów pracy górniczej wykonywanej pod ziemią, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Rozwiązanie to było szczególnie dotkliwe właśnie dla pracowników dozoru. W ich przypadku zaliczenie danego miesiąca jako okresu pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zależało od wykazania co najmniej 22 zjazdów w danym miesiącu. Jeżeli taki pracownik nie udokumentował tej minimalnej liczby zjazdów, wówczas dany miesiąc nie był zaliczony do okresu pracy górniczej. Okazuje się, że nowe rozwiązania dotyczą wyłącznie prawa do górniczej emerytury bez względu na wiek dla osób wykonujących pracę pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 25 lat.

Podstawa prawna

Art. 50f ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. poz. 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy ratownik krócej pracuje na emeryturę

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.18300110e.816.jpg@RY2@

Do okresów pracy górniczej umożliwiającej otrzymanie specjalnej emerytury bez względu na wiek i zajmowane stanowisko po 25 latach zaliczany jest także okres czasowego oddelegowania pracowników do zawodowego pogotowia ratowniczego w Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego SA w Bytomiu, Oddziału Jednostki Ratownictwa Górniczo-Hutniczego w Lubinie (KGHM Polska Miedź SA). Tak samo jest traktowany okres pobytu w okręgowych stacjach ratownictwa górniczego. Przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur, do okresu oddelegowania, zostanie zastosowany wskaźnik 1,3 proc. podstawy wymiaru emerytury za każdy rok. Jednakże do miesięcy, w których zostanie udowodniona co najmniej połowa dniówek roboczych przepracowanych pod ziemią, ZUS zastosuje przelicznik 1,8 proc. za każdy rok pracy. Jednocześnie pracownikom czasowo oddelegowanym do zawodowego pogotowia ratowniczego czas poświęcony na szkolenia w komorach ćwiczeń w centralnej i okręgowych stacjach ratownictwa górniczego jest traktowany w taki sam sposób jak ten przepracowany pod ziemią.

Podstawa prawna

Art. 50e - 51 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. poz. 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy można przejść wcześniej na świadczenie

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.18300110e.817.jpg@RY2@

Ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura w wieku niższym niż powszechnie obowiązujący. Z takiego rozwiązania mogą jednak skorzystać wyłącznie osoby, które do 31 grudnia 1998 roku przepracowały co najmniej pięć lat w kopalni, wykonując pracę uznawaną jako górniczą. Osoby takie muszą przedstawić dokumenty potwierdzające, że praca była wykonywana na stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią. Okres składkowy i nieskładkowy musi wynosić co najmniej 25 lat w przypadku mężczyzn. W razie spełnienia warunków określonych w ustawie obecnie obowiązujący powszechny wiek emerytalny wynoszący 65 lat dla mężczyzn obniża się o 6 miesięcy za każdy pełny rok pracy górniczej, nie więcej jednak niż o 15 lat. Emerytura na powyższych zasadach przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.

Podstawa prawna

Art. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. poz. 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy pracodawca musi ewidencjonować czas pracy

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.18300110e.818.jpg@RY2@

Pracodawca na bieżąco prowadzi ewidencję okresów pracy pracowników zatrudnionych na konkretnych stanowiskach. W karcie zapisywane są także okresy urlopu wypoczynkowego, o ile pracownik bezpośrednio przed urlopem wykonywał pracę na stanowisku. Jednocześnie są tam zapisywane informacje o liczbie przepracowanych dniówek w poszczególnych miesiącach w danym roku kalendarzowym, liczbie zjazdów pod ziemię w poszczególnych miesiącach oraz dniach zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym.

Podstawa prawna

Par. 2 - 3 rozporządzenia ministra gospodarki z 31 marca 2008 r. w sprawie sposobu ewidencjonowania przez pracodawców okresów zatrudnienia na stanowiskach, na których okresy pracy górniczej zalicza się w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury, oraz na niektórych innych stanowiskach pracy górniczej (Dz.U. nr 72, poz. 423).

Czy stosuje się różne przeliczniki stażu

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.18300110e.819.jpg@RY2@

W zależności od rodzaju wykonywanych obowiązków każdy rok pracy uznawanej jako górnicza jest inaczej przeliczany. Na przykład przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym pracę wykonywaną na przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych. Okresy pracy zalicza się w wymiarze półtorakrotnym również tym pracownikom dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, którzy pracują przez co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią, w kopalniach siarki lub w kopalniach węgla brunatnego. Przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur łączny okres pracy obliczony z zastosowaniem przeliczników uwzględnia się w wymiarze nie dłuższym niż 45 lat.

Podstawa prawna

Art. 51 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. poz. 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy górnik może należeć do OFE

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.18300110e.820.jpg@RY2@

O emeryturę górniczą mogą się ubiegać górnicy, którzy nie są członkami otwartego funduszu emerytalnego lub złożą wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE do budżetu państwa. Dodatkowo taka osoba musi udowodnić okresy pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie oznacza to jednak, że każdy pracownik kopalni ma prawo do takiego świadczenia. ZUS bowiem może przyznać je wyłącznie osobom wykonującym pracę górniczą. A za taką jest uznawana m.in. praca pod ziemią w kopalniach węgla, rud, kruszców, surowców ogniotrwałych, glin szlachetnych, kaolinów, magnezytów, gipsu, anhydrytu, soli kamiennej i potasowej, fosforytów oraz barytu.

Podstawa prawna

Art. 50a ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. poz. 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Czy pracujący pod ziemią odpracuje zwolnienie

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.18300110e.821.jpg@RY2@

Obecnie do okresów pracy górniczej wymaganej do otrzymania świadczenia jest doliczany okres niezdolności do pracy z tytułu wypadku przy pracy albo z tytułu choroby zawodowej, za który wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne. Okres ten musi być jednak bezpośrednio poprzedzony pracą górniczą wykonywaną pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przypadającą w czasie trwania stosunku pracy. Natomiast przed 2007 rokiem do stażu ubezpieczeniowego można było doliczyć także okresy niezdolności do pracy z tytułu wypadku w drodze do i z pracy. Z kolei okresy niezdolności do pracy powyżej 35 dni w roku kalendarzowym, niezwiązane z wypadkiem przy pracy, nigdy nie były i nie są uwzględniane do stażu górniczego. W praktyce więc osoba, której nieobecność w pracy miała związek z wypadkiem przy pracy czy chorobą zawodową, nie musi odrabiać tego okresu.

Podstawa prawna

Art. 50e ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. poz. 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl