Czy składki można rozliczać proporcjonalnie

Ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach wychowawczych, stosuje się zasadę proporcjonalnego zmniejszania podstawy za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie lub ustanie obowiązkowych ubezpieczeń z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym. Chodzi o sytuacje, gdy ubezpieczenia trwały przez tylko część miesiąca albo tylko przez część miesiąca osoba przebywająca na urlopie spełniała warunki do podlegania ubezpieczeniom. W takim przypadku kwotę podstawy wymiaru składek (czyli 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia lub wynagrodzenie osoby przebywającej na urlopie wychowawczym, gdy jest ono niższe od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia) zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom. Podstawa ulega więc proporcjonalnemu zmniejszeniu zarówno za miesiąc, w którym rozpoczął lub zakończył się urlop wychowawczy, jak i za miesiąc, w którym tylko przez część miesiąca osoba przebywająca na urlopie wychowawczym spełniała warunki do podlegania ubezpieczeniom.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla osób przebywających na urlopie wychowawczym stanowi kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Obecnie jest to kwota 520 zł. Od tej podstawy płatnik nalicza składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 proc.

Należy zaznaczyć, iż przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za dany miesiąc kalendarzowy nie stosuje się zasady proporcjonalnego jej zmniejszania w stosunku do okresu podlegania temu ubezpieczeniu. W związku z tym, gdy dana osoba rozpoczyna lub kończy urlop w trakcie miesiąca lub na urlopie przebywa przez cały miesiąc, ale tylko przez część miesiąca spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom, płatnik nalicza składkę na ubezpieczenie zdrowotne od pełnej podstawy wymiaru.

Jeżeli przeciętne wynagrodzenie tej osoby z ostatnich 12 miesięcy byłoby równe co najmniej 2049,60 zł, to podstawa za luty wynosi 1484,19 zł (2049,60 zł : 29 x 21).

Oczywiście płatnicy składek sporządzają dokumenty rozliczeniowe za osoby, którym udzielili urlopu wychowawczego, gdzie wykazują należne składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne. Płatnicy nie dokonują natomiast wpłat składek na te ubezpieczenia, składki te są bowiem finansowane z budżetu państwa, a obowiązkiem płatnika jest wyłącznie wykazanie należnych składek w dokumentach rozliczeniowych składanych do ZUS.

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 5b, art. 18 ust. 14 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 81 ust. 8 pkt 10 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Na pytania odpowiadał:

Michał Jarosik

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych