Do jakich należności należy stosować krótszy, 5-letni termin przedawnienia

Do końca 2011 roku termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 10 lat. Od 1 stycznia 2012 r. termin ten wynosi 5 lat i jego bieg rozpoczyna się w dniu, w którym należności z tytułu składek stały się wymagalne.

Po upływie tego terminu należności ulegają przedawnieniu i ZUS nie może ich dochodzić. Przedawnienie powoduje bowiem wygaśnięcie zobowiązania.

Bieg termin przedawnienia rozpoczyna się w dniu wymagalności składek - a zatem jest liczony od pierwszego dnia po ustawowym terminie płatności, który obowiązuje danego płatnika.

W przypadku większości płatników termin płatności składek jest to 15. dzień danego miesiąca za miesiąc poprzedni. Do 5. dnia składki opłacają jednostki budżetowe i samorządowe zakładów budżetowych, a do 10. płatnicy opłacający składki wyłącznie za siebie.

Przedawnienie składek, które stały się wymagalne przed 1 stycznia 2012 r., następuje również po 5 latach, jednak termin ten jest liczony nie od daty wymagalności składek, tylko od 1 stycznia 2012 r.

Gdyby zatem spółka nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne za styczeń 2011 r., należności te stały się wymagalne 16 lutego 2011 r., co oznacza, że zgodnie z podanymi wyżej zasadami uległyby przedawnieniu po 5 latach, licząc od 1 stycznia 2012 r. - czyli w dniu 1 stycznia 2017 r. (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych systemowej w zw. z art. 12 par. 4 Ordynacji podatkowej).

Jeśli natomiast spółka nie opłaciłaby składek za grudzień 2011 r., składki te stałyby się wymagalne 16 stycznia 2012 r., a termin przedawnienia należności upłynąłby po 5 latach, licząc od daty wymagalności, czyli 16 stycznia 2017 r.

Od przedstawionej zasady przepisy przewidują jeden wyjątek. Gdy przedawnienie należności z tytułu składek rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2011 roku wcześniej, niż 1 stycznia 2017 r. (czyli po 5 latach od wejścia w życie nowelizacji ustawy), wówczas przedawnienie będzie następowało z upływem tego wcześniejszego terminu (czyli z upływem poprzednio obowiązującego, 10-letniego terminu przedawnienia). Oznacza to, że w przypadku należności sprzed 1 stycznia 2012 r. należy liczyć termin przedawnienia na starych i nowych zasadach, a następnie zastosować termin wcześniejszy.

Tak będzie w przypadku opisanym w pytaniu przypadku. Należy przyjąć, że składki stały się wymagalne 16 maja 2004 r. Przedawnienie tych należności nastąpi wcześniej niż po upływie 5 lat liczonych od 1 stycznia 2012 r., dlatego też w stosunku do tej należności należy stosować poprzedni, 10-letni okres przedawnienia. Należność przedawni się zatem 16 maja 2014 r. I do tego czasu ZUS może się o nie upomnieć.

Oczywiście przy ustalaniu, czy należności uległy już przedawnieniu, należy pamiętać, że są okoliczności, które powodują zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia. Nie zawsze więc termin przedawnienia będziemy liczyli wyłącznie od następnego dnia po terminie płatności należności.

Przerwanie biegu terminu przedawnienia powoduje, że od chwili ustania okoliczności powodującej przerwanie terminu przedawnienia termin przedawnienia biegnie na nowo. W przypadku zawieszenia biegu terminu przedawnienia termin ten nie biegnie od chwili powstania okoliczności powodującej zawieszenie do czasu jej ustania.

Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy o odroczeniu terminu płatności składek lub o spłacie należności w ramach układu ratalnego odpowiednio do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub zapłaty ostatniej raty układu ratalnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony od dnia podjęcia przez ZUS pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przerywa go natomiast ogłoszenie upadłości płatnika. Bieg terminu rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.

@RY1@i02/2012/043/i02.2012.043.21700080d.802.jpg@RY2@

Michał Lużyński, ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Michał Lużyński

ekspert z zakresu ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 12 par. 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).